Het ultieme geheim
26 februari 2026
Robbie maakte mij attent op het nieuwste boek van Dan Brown, de auteur van De Da Vinci Code. Dat boek had ik nog nooit gelezen, want ik ben altijd een beetje sceptisch over romantische wetenschappelijke onderbouwingen van spirituele ideeën. Als je maar lang genoeg zoekt en de wetenschap niet al te nauw neemt, is er al snel een aantal conclusies te trekken die keurig passen bij je eigen ideeën over een alternatieve werkelijkheid. In Het ultieme geheim gaat het nu over het bewustzijn, non-lokaliteit in dienst van de CIA die dit al optimaal spionagemiddel ontwikkelt in een gigantisch ondergronds laboratorium in Praag. Hier gaat het onder andere over bijna-doodervaringen, uittredingen, hersenimplantaten, virtual reality en over psychedelica die de filterfunctie van de hersenen verzwakken. Dat staat allemaal in een nog ongepubliceerd manuscript van Katherine Solomon, bewustzijnsonderzoeker en vriendin van protagonist Robert Langdon. Daarop wil de CIA ten koste van alles beslag leggen.
Al bij het begin van het lezen had ik het gevoel dat die ultieme geheim voor mij niet een echt geheim zou blijken te zijn. Daarvoor wordt te veel spirituele literatuur aangehaald die mij wel bekend is, zoals het boek Verruim je geest van Michael Pollan. De rode draad van dit alles is het idee dat de hersenen een filter zijn dat de waarneming van de realiteit verstoort. Zo zit dit boek vol met allemaal filosofische, spirituele en psychologische ideeën die ik ten volle onderschrijf. En natuurlijk droom ook ik ervan dat die allemaal wetenschappelijk zullen worden bevestigd, iets waarvoor de kwantummechanica en de relativiteitstheorie al een opzetje gaven. Wat ik echter ook in Browns boek mis, is het onderscheid tussen het bewustzijn zelf en de zich daarin voordoende ervaringen. Maar ik moet toegeven dat het maken van dit verschil, te vergelijken met dat tussen het lege scherm en de film zelf, niet echt van nondualisme getuigt.
Praag is natuurlijk een gelikte locatie voor voor avonturen in een geheimzinnige mysterieuze wereld. Op de binnenflappen zijn dan ook plattegronden opgenomen van de Tsjechische hoofdstad zodat je ziet waar alles zich binnen vierentwintig uur afspeelt. Ook de golem waart rond in de 139 hoofdstukken die vanwege hun omvang van twee tot tien pagina’s uitnodigen om te bingen en steeds verder te blijven lezen. Voor het geval je naar het prachtige Praag wilt is het 761 pagina’s tellende boek een mooie reisgids. Het ondergrondse Threshold zal je er echter niet vinden, en zo blijft het boek een mengsel van fantasie en realiteit. Maar je kunt je natuurlijk afvragen wat daar mis mee is. Bestaat er überhaupt een objectieve werkelijkheid? Worden we niet inderdaad door onze hersenen wegens een drang tot overleven belazerd? Ik kan daar alleen maar bevestigend op antwoorden als ik constateer dat alles wat we zien en aanraken uiteindelijk, net als ons heelal, voor vrijwel honderd procent uit leegte bestaat. Ook wij zelf dus.
Ik vind het meesterlijk zoals Dan Brown dit allemaal verwerkt in een roman die niet alleen avontuurlijk is, maar ook aan het denken zet. En wat is uiteindelijk het ultieme geheim? Dat de dood helemaal niet bestaat en er alleen een betere wereld komt als we de onterechte angst daarvoor achter ons laten. Dank voor je tip, Robbie!
Gepost in Literatuur
