Mijn romantische roman

Date 18 april 2020

In deze stille dagen ben ik veel bezig met mijn boek Strandvliet. Zoals trouwe lezers zullen weten is dit dat enge boek over jongeren die in een verborgen subtropisch stadje elkaar enthousiast opeten volgens de leidraad van een oud mystiek geschrift. Daarin wordt onder andere verteld dat het eten van mensenvlees ver boven dat van dieren of – nog erger – planten staat. Dat je je het beste met het ‘hogere’ kan voeden heb ik trouwens niet zelf bedacht, want ik las het in een serieus boek over menseneters waarin de woorden van een echte kannibaal worden aangehaald. Heerlijk om zo’n waarde op zijn kop te zetten. Daar geniet ik van. Van sterven maak ik een feestje, elkaar opeten is de ultieme liefde en dat soort dingen. En dat ga ik dan nog stevig onderbouwen ook, waarbij ik als een echte provo diep van binnen zit te grinniken. Vraag me niet hoe serieus mijn humor is, want dat weet ik zelf ook niet.

Zeg er maar wat van. Tegelijk gooi ik serieuze vragen in de groep zoals het recht op sterven en sadomasochisme. Kannibalen kunnen best aardige mensen zijn! De meeste boeken en films erover zijn platvloers, en dus heb ik een lichtere en vrolijke variant bedacht, inclusief mijn gebruikelijke humor. Zoals mijn vriend en schrijver Gaby den Held in een recensie op Goodreads schreef: ‘De hoofdpersonages zijn bijna zonder uitzondering sympathiek waardoor de vermeende gruwelijkheid van het kannibalisme op de achtergrond raakt. Ook alle rituelen zijn zo liefdevol beschreven dat je er helemaal in meegaat. Het verhaal leest bijzonder vlot en heeft de sfeer van een spannend jongensboek.’ Een heel romantische roman, waar de eerste vier en de laatste twee minuten van Wagners ouverture Tannhäuser uitstekend passen bij de reis naar het verborgen stadje en bij de finale van het avontuur: een smachtend lokkend noodlot.

Voor de essentie van het boek combineerde ik drie ontdekkingen. Eén. Ik las ergens dat de hersenen nog best een poos kunnen napruttelen als iemand gestorven is. Twee. In een voor de klok korte droom kun je lange avonturen beleven. Drie. Tijdens het sterven kan je verlicht raken, zoals te lezen is in het Tibetaanse Dodenboek waarover de psychedelische Timothy Leary ook vertelt. ‘Nu in eeuwigheid, eeuwigheid in nu,’ wordt dan ook vaak in Strandvliet gescandeerd als iemand geheel vrijwillig en verlangend het leven verlaat. Zo heeft het boek ook een spirituele dimensie. Omdat ik het niet zozeer over de dood wil hebben, maar over het sterven. Want over de dood weten we niets, maar wel over die overgang tussen leven en dood. Denk bijvoorbeeld aan bijna-doodervaringen, die veel meer serieuze aandacht verdienen.

Het boek schrijven was nog het minst moeilijke van alles. Gewoon opschrijven van de film die zich voor mijn geestesoog afspeelde. Een heerlijke flow. Wel wat studie hier en daar opdat je niet teveel onzin gaat opschrijven. En omdat kannibalen de anatomie hebben uitgevonden bezocht ik ook het prachtige Body Worlds. Na dit alles komen dan de correctierondes waarin je na maanden nog steeds fouten ontdekt. En dan die uitgevers waarvan sommigen zelfs te beroerd zijn om je even te melden dat ze het niet zullen uitgeven. Het is nu bij de uitstekende print-on-demand uitgever Pumbo waar nu ook een versie voor de e-reader is te krijgen. Je kan het zelfs bij boekhandels en bol.com bestellen.

Vorig jaar heb ik alles in het Engels laten vertalen. Sandfleet. Een dure grap, maar wel heel leuk en leerzaam. Voor veel woordspelingen moest ik Engelse alternatieven verzinnen, iets waarbij de vertaalster checkte of die wel goed zouden overkomen. Zo werd de ‘klaarkomst’ – als iets waarop je, net als Toon Hermans’ appelmoes, moet wachten tot die voorbijkomt – nu ‘welcumming’. Die Engelse versie is sinds vorige week bij Amazon te koop. Iets waarvoor ik vanwege een ander paginaformaat weer opnieuw door de hele lay-out moest. Nu dat allemaal rond is kan ik rustiger sterven, dan is het boek tenminste in de wereld. Hoewel ik betwijfel of er mensen zijn die me dan willen opeten.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Cadeautje

Date 13 april 2020

Misschien kunnen wij boomers een mooi cadeautje geven aan hen die jonger zijn. Het coronavirus zijn vrije loop laten. Jongeren hebben er niet zoveel last van en onze generatie heeft een mooi leven gehad. Moet voor ons de hele wereld op zijn kop staan? Ja, Bob Dylan zong al over veranderende tijden. Laat ons boomers maar viraal gaan. Wat is slechts een decennium langer leven vergeleken met een halve eeuw of meer die jongeren nog te leven hebben? En ze hebben het al moeilijk genoeg met banen en huisvesting. Laten we ze de kans geven door een écht offer te brengen!

Kennelijk ben ik niet de enige die daar zo over denkt. Zo vertelde Peter Giesen een week geleden in De Volkskrant over de plaatsvervangende gouverneur Dan Patrick in Texas. ‘Amerikaanse senioren, offer u zelf op zodat Amerika niet geofferd hoeft te worden!’ Nog mooier en romantischer maakte Damiaan Denys het in de NRC: ‘We moeten het virus omarmen.’ In de keuze tussen gezondheid en economie kiezen deze mensen kennelijk voor de economie. Net als ik, hoewel die dan over méér moet gaan dan geld alleen, zoals de onlangs overleden Arnold Heertje betoogde. Youp van ’t Hek kiest echter voor de gezondheid: ‘Is dit niet het moment om gezond bankroet te gaan?’ Ook daar is wat voor te zeggen want je neemt wel het risico dat na het offer van ouderen en zwakkeren de wereld weer op zijn oude voet verder gaat zodat we niks hebben geleerd van de coronacrisis.

Rutte noemde de keuze tussen gezondheid en economie een ‘schijntegenstelling’. En dat zou het ook moeten zijn als je ook gezondheid bij de economie betrekt. Meestal resulteert dat er echter in dat gezondheid in geld werd uitgedrukt. Eén QALY, een ‘quality adjusted life year’ staat voor één levensjaar in perfecte gezondheid en de koers daarvan schommelt tussen de € 50.000 en (in ons land) € 80.000, en zo kun je uitrekenen of je mensen moet redden of niet. Het lijkt me beter om geld in gezondheid uit te drukken, ofwel je af te vragen welke gezondheidsschade de economie aanricht. En dat is veel. Het is tekenend dat de lockdown gezondere lucht oplevert en daardoor juist ook levens redt. Volgens sommigen zelfs meer dan het aantal sterfgevallen door het virus. Elk nadeel heeft zijn voordeel.

Nu leren we om stil te zijn, iets waar echt helemaal niets mis mee is. Ik moet er niet aan denken dat de samenleving na ons zelfoffer weer terugkeert naar het hectische leven van de afgelopen decennia. En ik wil me niet aan het neoliberalisme offeren. Als de crisis zo ingrijpend is dat er concrete signalen zijn dat er echt wezenlijke dingen aan het veranderen zijn, als jongeren zich ervan bewust worden dat het leven om meer draait dan geld alleen, ja, dan wordt het een ander verhaal. Dus jongens en meisjes, als jullie wakker worden heb ik een mooi cadeautje voor jullie! Dan zal ik mijn resterende QALY’s in mijn testament laten opnemen zodat een van jullie eindelijk een huis kan kopen.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Waf en Beertje

Date 10 april 2020

De meeste mensen denken dat ik alleen met Vriend samenwoon, maar wij beiden hebben sinds decennia meer gezelschap in huis. Waf en Beertje.

Beertje is eigenlijk een Amerikaan want ik kocht hem toen ik, na een bezoek aan de roemruchte commune van Bhagwan in Oregon, door de luchthaven van Minneapolis drentelde, zomer 1985. Hij stond daar in een winkeltje en ik werd meteen verliefd op hem. In het vliegtuig was een plaats naast me vrij, dus die heb ik aan hem gegeven. Ik woonde nog in de Bijlmer en hij stond altijd op het zelfgemaakte witte kastje naast mijn bed. Waf is er medio jaren negentig bij gekomen, toen ik in Buitenveldert woonde waar Vriend vaak logeerde. Hij was een geschenk van een merk kattenvoer en werd opgepropt in een koker afgeleverd, en wij vonden hem wel iets van een hond hebben, vandaar zijn naam. Zo hadden Beertje en Waf elkaar als speelkameraadje. En het was wonderbaarlijk hoe beide dieren hun eigen karakter ontwikkelden. Soms liggen ze op de bank of op bed te suffen, maar Beertje houdt dan vol dat hij dan aan het mediteren is. Soms is dat, als hij op zijn buik ligt, de neusmeditatie. Misschien dat hij daardoor bij tijd en wijle zo goed kan zweven.

Het begon er indertijd mee dat Beertje altijd het zonnetje in huis is. Altijd opgewekt, maar hij kan niet zo goed tegen wat geplaagd worden. ‘Nou hoor!’ piept hij dan. Waf is wat meer ingetogen en vindt mensen maar rare wezens. En omdat Beertje een zonnetje is, werd Waf het maantje. Hij voelt zich dan ook verantwoordelijk voor de Maan, want na elke Nieuwe Maan gaat hij hem wassen zodat die na zo’n twee weken weer stralend vol is. Beertje is hem daarbij gaan helpen. Ja ik weet het: de meeste mensen denken dat het wassen van de Maan komt omdat de Zon hem steeds meer gaat beschijnen. Maar dat is niet zo. Dat is het werk van Waf en Beertje – het is maar dat u het weet en niet in al dat astronomische nepnieuws gaat geloven. Elke Nieuwe Maan zet Vriend een bakje met snippertjes neer, want die kunnen onze beesten goed gebruiken bij het wassen. De eerste dag één snippertje, de tweede dag twee, de derde dag vier enzovoort. Na een week moeten ze het hardste werken, en nadat de Maan half vol is sturen ze elke dag steeds minder snippertjes naar de Maan totdat die weer helemaal vol is. Zo doen ze ook wat voor de kost.

Elke zondagavond krijgt Beertje honing en Waf Hongaarse salami. Daar zijn ze dol op. En elke zaterdagnacht gaan ze feesten. In het Astraaltje, waar ook veel andere dieren komen. Met muziek van de Rolling Stones en zo. Ze gaan dan echt uit hun dak. Wel hebben elke maand een maandagavond corvee in het Astraaltje om alles weer op te ruimen en schoon te maken, want voor niets gaat de Maan op. Maar tijdens een wassende Maan hoeft dit niet, dan werken ze al genoeg. Als ze geen corvee hebben op maandag gaan ze wandelen in het bos. Zelfs als het regent. Dan trekken ze hun laarsjes aan, Beertje twee en Waf vier. Kortom: hun leven is best goed en onbezorgd en wellicht kunnen we wel een voorbeeld aan hen nemen, aan Beertje die altijd de optimist is en Waf die zich nergens zorgen over maakt. Als we op reis gaan, gaan ze altijd mee en voor het eten wensen ze ons altijd een goede maaltijd. Beertje heeft een rood strikje waar hij heel trots op is, maar Vriend moet het bij tijd en wijle wel weer op orde brengen als ze weer eens teveel hebben gefeest. Door de jaren heen heeft Waf wel zijn snorharen verloren, maar hij schijnt goed zonder te kunnen.

Sommige onwetenden noemen Waf en Beertje knuffelbeesten, alsof ze niet meer zijn dan wat in pluche verpakt zaagsel, met kralen voor hun ogen. Maar wij weten beter. Wij houden van Waf en Beertje en liefde bezielt alles. Wellicht waren wij zelf in een vorig leven knuffelbeesten van God.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

De thuisblijfsituatie

Date 23 maart 2020

Het is wel even wennen, zo’n lege agenda, maar het geeft wel rust. En de wereld is heerlijk stil, wat best gezond is. En zelf kom ik aan allerlei klusjes toe die al een tijdje zijn blijven liggen. Eindelijk een nieuwe iPad aangeschaft. Bezig met de publicatie van de Engelse versie van mijn boek bij Amazon. Nu kan ik eindelijk de website van De Idealist, de digitale opvolger van De Kaarsvlam, inrichten. En dat alles zonder haast. Second Life is virusvrij, dus daar kan ik zonder angst verder leven. Het is boeiend te zien hoe creatief mensen worden tijdens een crisis zoals nu. Last but not least binnen de gemeente, waar we met een werkgroep binnenkort op afstand met Zoom gaan vergaderen. Wij gaan er alleen maar uit voor boodschappen en de twee keer dat we per week buiten eten laten we de maaltijd bezorgen of halen we die af. De komende maanden zal blijken of inderdaad de meeste mensen deugen, zoals Rutger Bregman schrijft, hoewel er natuurlijk altijd wel wat aso’s zullen blijven die bijvoorbeeld gaan hamsteren en die het geen reet interesseert hoe anderen hun kont gaan afvegen.

Op Facebook zag ik hoe iemand de letters van het woord ‘coronavirus’ had verwisseld zodat het ‘carnivorous’ werd, vleesetend. Daar lijkt inderdaad in China de oorsprong van het virus te zijn. En niet alleen van dit virus. ‘Nature strikes back,’ heb ik gereageerd, en ik kan de natuur geen ongelijk geven. We hadden ons veel ellende bespaard als we veel minder of helemaal geen vlees hadden gegeten, en er niet op zo’n ondierlijke manier mee waren omgegaan. Zowel in Italië als Noord-Brabant blijkt het carnaval een ideale gelegenheid geweest te zijn om het coronavirus te verspreiden. ‘De meest waarschijnlijke oorsprong van het woord carnaval ligt in het Italiaanse carne levare (Kerklatijn: carnem levare), wat “opheffen/wegnemen van het vlees” betekent,’ lees ik in Wikipedia. Alvorens tot de vasten over te gaan, kon men zich nog even lekker te buiten gaan aan het eten van vlees. Zoveel uitbundige mensen bij elkaar is uiteraard een ideale besmettingshaard, maar de vleselijke roots van het carnaval vind ik toch opmerkelijk.

Zo normaal als het was om de hele wereld te bevliegen, wat aan de verspreiding van het virus heeft bijgedragen, zo gewoon is het nu om thuis te blijven. Een ramp voor de economie en wellicht staan de merites van het kapitalisme en het neoliberalisme nu ook op de helling. Want mensen gaan nu ontdekken dat er meer is dan werk en geld. Ik hoor al geluiden van mensen die zich beginnen te realiseren hoe hectisch hun leven tot voor kort was. Mensen staan te zingen en te klappen op balkons, en delen via de media mooie liederen met elkaar zoals You’ll never walk alone, waarvan ik even vol schoot. Het wordt weer normaal om aardig en behulpzaam voor elkaar te zijn en rekening met elkaar te houden. Dat is winst. Soms is een crisis nodig om mensen wakker te schudden. Natuurlijk weet niemand hoe lang dit nog gaat duren, maar tot nog toe is gebleken dat mensen in crisissituaties niet meteen monsters worden, en Rutger Bregman zal wel op het puntje van zijn stoel zitten om te kijken hoe het nu verder gaat.

De wereld zal nooit meer dezelfde zijn. Toevallig zaten we een dag na 9/11 in een vliegtuig en starend naar de wereld onder ons had ik datzelfde gevoel van op een keerpunt te staan. Ik wist nog niet dat dit gevoel werkelijkheid zou worden, net zomin als ik dat nu weet. Maar een crisis kan het beste in de mensen naar boven brengen, iets wat we nu al een beetje zien gebeuren. Het is wel even wennen om veel thuis te zijn, en het is eigenlijk raar als we het daar moeilijk mee hebben. Alsof dat iets onnatuurlijks is. Terwijl we ons nergens beter op ons gemak kunnen voelen dan in de thuisblijfsituatie.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

De smaak van stilte

Date 16 maart 2020

Simon & Garfunkel zongen er al over. The sound of silence. Meestal hoor je alleen stilte als er opeens geen geluid meer is. De meeste mensen vinden stilte eng, die moet dan maar weer gauw gevuld worden met woorden of muziek. Maar die kunnen ook aandacht vragen. Bijvoorbeeld als ik aan het begin van een betoog in de raad een volgens velen te lange stilte laat vallen. Dat doe ik niet eens bewust, dat gebeurt gewoon, maar ik hoor mensen zich afvragen waarmee ik nu weer uit de bus zal komen. Alsof mijn eigen stilte ook stilte om me heen schept. En een stilte van een paar seconden is al héél lang. Wie kent dat niet? Het gezegde ‘Alsof er een dominee voorbijkomt,’ is niet altijd positief bedoeld. Sommige mensen zetten bij van alles en nog wat een muziekje op. Ja, sommigen laten zelfs de tv aanstaan als je bij hen op bezoek komt. Onbegrijpelijk en eigenlijk ook onbeleefd. En hoeveel mensen lopen er niet met oortjes in hun oortjes rond? Niks voor mij allemaal.

Luisteren naar de stilte is heerlijk voor het slapen gaan. Dan ervaar ik de stilte als een soort grondtoon die overal aanwezig is, achter kleine geluidjes zoals het aanslaan van de pomp van de verwarming, achter mijn eigen tinnitus in mijn oren en het geruis in mijn hersenen. Eigenlijk hoor je iets dat je niet hoort, maar wat toch aanwezig en voelbaar is. Net zoals je kan kijken naar de donkerte, die Simon & Garfunkel al in de eerste regel van hun lied welkom heten. Niets is ontspannender dan naar stilte te luisteren, waarbij ik me natuurlijk ontzettend vaak betrap op het luisteren naar gedachten en fantasieën in mijn hoofd. Zodra ik me ervan bewust word dat ik naar de stilte lig te luisteren is de stilte alweer verdwenen. Ernaar luisteren is niet iets wat je kan doen, maar om van te genieten als het over je komt. En je gedachteloze aandacht er dan bij te houden. Dat is meditatie, een zijn zonder oordelen. Wel een vrijwel onmogelijke meditatie als de buren weer met bladblazers aan de slag gaan.

En toch. De stilte is er in feite overal en altijd. Geluiden ontstaan door onze persoonlijke manier van waarnemen, afhankelijk van de oren waarmee we zijn uitgerust. In feite zwijgt alles, is de hele kosmos stilte, wat het waarschijnlijk zo fijn maakt om naar de sterren te kijken. Dan voel je iets van je bron, de leegte waaruit alles is ontstaan en naar terug zal keren. Zo kan je genieten van een leegte die nog betekenisloos is omdat gedachten erover ver te zoeken zijn. Voor even dan, want voor je het weet nemen je hersenen het weer over. Of val je in slaap. Ik weet geen beter advies voor slapelozen dan naar de stilte te luisteren. Maar toegegeven: het is niet altijd even makkelijk om de smaak van stilte te pakken te krijgen. Maar toch: ga luisteren naar wat je nu écht hoort. En rustige geluiden kunnen je daarbij helpen, zoals dat van de regen op het raam of dak. Zelfs dat van onweer. Natuurlijke geluiden zijn bijna altijd mooi en getuigen van de stilte.

Soms stralen mensen stilte uit. Ik was eens bij pater Van Kilsdonk op bezoek in de Pieter de Hoochstraat waar het ondanks ons gesprek heel stil was. Ik zat aan de voeten van Osho die toen nog Bhagwan heette: hij praatte, maar was een en al stilte en leegte. In mijn jonge jaren kon ik in bed genieten van het verre geluid van vrachtauto’s die in de vroege ochtend melk rondbrachten. We waren in tempels van Rozenkruisers waar de stilte bijna oorverdovend was. Die namen ons eens mee in een grot in Frankrijk en daar zaten we met zo’n honderd bezoekers in de stilte. En toen deden ze ook nog eens het licht uit. Prachtig! Voor de primitieve mens moet de wereld ook heel stil zijn geweest. En als ik nu naar de onstuimige jaren zestig zou terugkeren, zou ik die waarschijnlijk ook heel stil vinden, zo zonder internet en mobieltjes. De laatste decennia is er weinig van stilte overgebleven, wat ronduit ongezond is.

Iets soortgelijks geldt voor licht. Zelfs de hemel wordt besmet met duizenden satellieten. Gelukkig is de A27 hier vlak bij een paar kilometer niet verlicht. Voor de natuur. Lijkt me goed voor de automobilist zodat die goed uit zijn doppen moet blijven kijken. Autorijden moet heel slecht voor je ogen zijn want zelfs overdag zijn de koplampen aan. Nergens is het meer echt donker. Zelfs niet in onze slaapkamer waar Vriend indertijd op mijn verzoek verduisterende rolgordijnen heeft gemonteerd. Ja, afgelopen winter was het even echt donker op de gang zodat ik daar even op mijn rug op de vloer ben gaan liggen met een onzichtbaar bedreigend trapgat naast me. Ook hier is het weer goed naar de nachtelijke hemel te kijken, naar de oneindige donkerte die alle sterren als een baarmoeder omvat en in zich koestert. Zullen generaties na mij nog stilte en donkerte kennen? Als er gekozen moet worden tussen gezondheid en economie, wordt meestal voor het laatste gekozen. Net als bij de bestrijding van het coronavirus.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Het echte weten

Date 13 maart 2020

Uiteraard wil ik verlicht worden. Gerealiseerd. Bevrijd. Ik heb niet voor niets honderden teksten van spirituele meesters gelezen, gehoord, overdacht en bediscussieerd. Maar verlicht ben ik nog steeds niet. Veel spirituele meesters vinden dat logisch. In mijn eigen woorden: zolang ik er ben is de verlichting er niet, en als de verlichting er is ben ik er niet. Zodat ik heel erg mijn best ga doen om er niet meer te zijn. Maar ook dat verlangen en streven is weer iets van mijn ik, zodat ik eigenlijk niets kan doen op het spirituele pad, dat volgens velen dan ook eigenlijk een dwaalweg is. Voor zover het überhaupt bestaat. Tja.

In veel spirituele tradities is de belangrijkste op zoek naar jezelf te gaan. Wie of wat ben ik? ‘Ken uzelf,’ staat in de tempel van Delphi te lezen. Zoeken dus, en ook daar wil ik weer heel goed in zijn. Een heilloze zoektocht, want wat ik ook in mijn innerlijk vind – een ego en zo – kan ik ook niet zelf zijn omdat de waarnemer nooit het waargenomene kan zijn. Op die manier blijft er weinig van me over. Maar dat is wellicht ook de bedoeling, dat je uiteindelijk nooit jezelf kunt vinden. Het is net zo’n paradoxale opdracht als een koan bij zen. Maar wacht even. Ben ik dan niet de waarnemer, bewustzijn? Shit! Maar ook die neem ik weer waar. Het enige wat ik kan verzinnen is dat bewustzijn zichzelf kan kennen, ontsnapt aan de cartesiaanse dualiteit van subject en object. Dat klinkt best mooi. Hebbes!

Ik hou van paradoxen. En zeker niet minder van humor. Aan dat laatste ontbreekt het nogal eens in de spirituele wereld. Zo van: als je verlicht wordt ontdek je dat je dat eigenlijk altijd al geweest bent. Lol! Aan het begin van het pad zijn rivieren rivieren, op het pad zijn rivieren geen rivieren, en aan het eind van het pad zijn ze weer gewoon rivieren. In Second Life knutselde ik een deur in elkaar. Je kan er gewoon doorheen lopen, maar als je aan de andere kant terugkijkt is hij er niet meer. Spiritualiteit als spel en vice versa. Dat kom je ook in de spirituele wereld tegen, de hele kosmos als een goddelijk dualistisch spel. ‘Ik wou dat ik twee hondjes was, dan kon ik samen spelen,’ dichtte Bomans.

Ik geniet van dit soort verhalen. Het spel van de dualiteit als noodzaak om tot bewustzijn te komen. Dan trilt er iets in me mee, een fysieke vibratie die door mijn lijf golft. Een herkenning, een opnieuw kennen van iets wat ik niet kan bedenken. Alsof alles in me roept en juicht: ‘Dit is wáár!’ Dat is voor mij het échte weten en een nieuw stapje op het spirituele pad dat eigenlijk niet bestaat. Uiteindelijk gaat het om herkenning, herontdekking van wat er altijd al geweest is. Een beetje afstand nemen van je eigen gedachten kan daar een mooie opstap voor zijn. Als idealen alleen als bedenksels in je hoofd zitten kunnen ze niet veel uithalen, maar als ze getuigen van een diep weten is er niets mooier dan ze te omhelzen. 

(De Idealist, maart/april 2020)

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Spirituele stapjes

Date 28 februari 2020

Ben ik intussen na het bewandelen van veel spirituele paden verlicht? Nee omdat ik me nog te vaak identificeer met gedachten, emoties, mijn lichaam, wat ik doe, kortom met van alles wat zich in mijn bewustzijn voordoet. Ja, omdat ik net als iedereen allang verlicht ben maar het nog niet weet. Verlicht zijn betekent voor mij rusten in mezelf en alleen maar waarnemen zonder daar oordelen aan vast te knopen. Gewoon de wereld even laten zijn zoals die is, wat gepaard gaat met innerlijke rust, stilte en leegte. Wie kent die ervaring niet, waarin alles goed is zoals het is en er eigenlijk helemaal niets meer hoeft? Waarin begrippen als goed en slecht, mooi en lelijk hun betekenis verliezen? Echt bewustzijn is leegheid waarin zich van alles uit je binnen- en buitenwereld manifesteert en het heerlijk is om er gewoon naar te kijken zonder het in te vullen met gedachten, angsten en verlangens. Kortom: verlichting is gewoner dan gewoon, een natuurlijke staat van acceptatie en vrede. Niets bijzonders.

Maar voor je het weet gaat je denken ermee aan de slag. O, is dit verlichting? En floep, weg is het! Zo werkt het denken, het ego nu eenmaal. Dat wil alles pakken en zit er voor je het weet over te praten of een blog over te schrijven. Op zich ook niks mis mee. Laat die gedachtenfabriek maar zijn werk doen. Ook hier kan je weer naar kijken, zien hoe dat hier en nu gevuld wordt met angsten en verlangens. Het beste wat je kan doen is je die innerlijke stilte te her-inneren. Verlichting is geen toestand die je met je wilskracht kan bereiken, want elk willen leidt af van het hier en nu, van dat wat is. Dat is het gemene van het spirituele pad, dat het eigenlijk niet bestaat. Dat je eigenlijk allang dat bent wat je zoekt. Je zoekt naar je bril terwijl je hem ophebt. Kortom: we weten drommelsgoed wat verlichting is maar laten ons bij het minste geringste afleiden. Een piepje van onze telefoon en we zijn alles meteen vergeten. Wat dat betreft is onze samenleving heel ongezond, want zij draait om afleiding door en aandacht voor uiterlijkheden.

Als ik er ben is de verlichting er niet meer, en als er verlichting is ben ik er niet meer. Want wie of wat ik ook denk te zijn ben ik niet. Het enige wat ik kan zeggen is dat ik de leegte, het bewustzijn ben waarin zich van alles voordoet. Dus zelfs als ik een ik waarneem ben ik dat niet. In het hier en nu is geen plaats voor zingeving of een vrije wil. Het leven heeft geen zin of bedoeling omdat het altijd hier en nu is. En zou het een doel hebben, wat is dan dáár het doel weer van? En wat is het willen anders dan dat je vindt dat dingen anders zouden moeten zijn als ze nu eenmaal zijn? Wie zijn wij om daarover te oordelen? Wat zou er van het goede overblijven als het kwade er niet meer was? Hoe zou iets mooi kunnen zijn als er geen lelijkheid was? Ooit schreef ik een verhaal waarin ik in de Zevende Hemel belandde die, net als het paradijs, ideaal is. Heerlijk was dat. Totdat. Want na verloop van tijd ging ik me toch vervelen zodat ik mijn stoute schoenen aantrok en bij God aanklopte om Hem ter verantwoording te roepen. En Hij troostte me met de gedachte dat ik helemaal niet in de hemel was.

Ons denken kan net zo min zonder polariteit als een computer zonder bits. Tegelijk bestaat die dualiteit niet omdat alle tegenpolen met elkaar verstrengeld zijn en zonder elkaar betekenisloos worden. Zo is acceptatie de enige weg naar bewustwording. Misschien is dat ook wel de echte liefde, want die wil niets veranderen, wil niets opdringen en is niet agressief. Iets kan je alleen maar tot bloei laten komen als je het zichzelf laat zijn. Wat overblijft is trouw blijven aan je onpersoonlijke herinneringen, die momenten waarop je overvallen werd door een verstilde vrede, waarin alles oké was, je je thuis voelde en er niets meer hoefde. Misschien is het daarom zo heerlijk om naar het nachtelijk firmament te staren omdat je jezelf herkent in de donkere leegte waarin zich een spel van sterren afspeelt, sterren die allemaal een stukje van jou zijn maar waarmee je je niet meer vereenzelvigt. Laat je niet wijsmaken dat dit soort ervaringen een illusie zijn want in feite zijn ze de enige die dat juist niet zijn. Een blik in de hemel is een blik in jezelf.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Kernenergie? Ja graag!

Date 19 februari 2020

Kernenergie? Ja graag! Met deze provocerende leuze op de voorpagina kondigt de laatste Maarten! een pleit voor kernenergie aan van Ed Croonenberg, over wie aan het eind nog even expliciet vermeld wordt dat volgens hem ‘klimaatverandering reëel is en veroorzaakt wordt door de mens.’ Over dat laatste zijn we het gelukkig steeds meer eens, met uitzondering dan van een paar hardnekkige struisvogels volgens wie alles behalve wij zelf de aarde aan het opstoken zijn. Een moedig artikel, en ik moet toegeven dat ik zelf ook wel eens soortgelijke gedachten koester. Want kernenergie is fantastisch om de uitstoot van kooldioxide en andere schadelijke uitlaatstoffen radicaal te beperken. Er is maar één middel dat nog beter scoort: gewoon met zijn allen minder energie gebruiken, wat ik op korte termijn niet zo snel zie gebeuren.

Het boeiende van dit artikel is dat de auteur gewoon nuchtere feiten geeft. De schrikbeelden van Tsjernobyl en Fukushima zijn op onze netvliezen gebrand, terwijl alleen al de kolencentrales in Duitsland 2.500 doden per jaar veroorzaken. Terwijl we ook niet mogen vergeten dat in Frankrijk met zijn 58 kerncentrales de luchtkwaliteit aanzienlijk beter is dan in omliggende landen. ‘Wie zonder vooroordelen naar de cijfers kijkt, ziet dat kernenergie tot de veiligste, schoonste, betrouwbaarste en meest compacte vormen van energieopwekking behoort,’ aldus Croonenberg. Het opstoken van biomassa is gewoon dom en leidt tot ver in de huidige eeuw juist tot méér uitstoot. Terwijl we juist haast hebben. In 2013 heeft kernenergie ons niet alleen 64 gigaton aan kooldioxide-uitstoot bespaard, maar er bovendien voor gezorgd dat 1,84 miljoen mensen niet aan luchtvervuiling zijn gestorven. Dat is toch echt iets meer dan het aantal slachtoffers van Tsjernobyl waarvan het uiteindelijke aantal door de Wereldgezondheidsorganisatie op 4.000 wordt geschat.

‘Dat neemt niet weg dat je zeer voorzichtig met radioactief afval dient om te gaan,’ zegt Croonenberg. ‘Over het algemeen lukt dat de mensheid goed terwijl ‘van alle radioactiviteit die een gemiddeld persoon ontvangt 1 procent afkomstig is van de nucleaire industrie.’ Dank zij kernenergie kunnen we bijvoorbeeld MRI-scans maken en kanker behandelen. En 85 procent van de straling komt uit de natuur zelf waarvan de hemel ook een klein aandeel heeft met zijn kosmische straling. Door dat laatste is vliegen een relatief radioactieve manier van reizen. ‘Beter geïnformeerde mensen maken zich vooral zorgen over proliferatie: het risico dat weapon grade nucleaire brandstof in handen valt van terroristen en schurkenstaten,’ realiseert de auteur zich. ‘Die kans bestaat, al zijn er geen aanwijzingen dat het ooit gebeurd is.’ Hallo? Wat deed de Enola Gay dan boven Hiroshima en Nagasaki?

Intussen zitten we door de ramp in Fukushima wel met veel radioactieve vervuiling in omliggende wateren en nog veel verder, en had het niet veel gescheeld of alles was toen in 2011 veel erger geworden. Maar wat voor rampen gebeuren er nu al door de stijging van de zeespiegel? Moeten we van twee kwaden dan maar niet voor het minst kwade kiezen? Hele landen en gebieden die onder water verdwijnen: is dát geen aanslag op mens en natuur? Hele volkeren wiens land onvruchtbaar is geworden waardoor oorlogen ontstaan en we opgezadeld worden met een niet meer in te dammen migratie? Al met al zet dit me aan het denken. Ook kerncentrales worden steeds veiliger en om je blind te staren op een oude rammelkast zoals in Tsjernobyl is niet geheel terecht. Gewerkt wordt aan thoriumreactors en kernfusie. Aan het recyclen van kernafval. En waarom hebben we het niet over die andere 450 kerncentrales in de wereld waar we géén last van hebben?

Wat kan de wedloop op het klimaat op kortere termijn beter helpen? De trage gang van een halfhartige energietransitie waarmee we de komende decennia worden opgestookt? Of het bouwen van kerncentrales die steeds veiliger worden? Weinig kans voor het laatste, denk ik, want het is nog steeds taboe. Wellicht is onze angst voor kernenergie wel een diepgewortelde angst voor onszelf, voor onze eigen kern. We leven nog steeds met het idee dat mensen diep van binnen slecht zijn, dat we de plutonische krachten in ons zo diep mogelijk in het onbewuste achter slot en grendel moeten zetten omdat bij het vrijmaken ervan onze ware monsterlijke aard zal toeslaan. Uranium in de reactor als het beest in ons. Door onze eigen angst missen we echter een nuchtere kijk op kernenergie, dus zullen we de discussie daarover maar niet eens opnieuw gaan aanzwengelen?

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Gordelroos

Date 7 februari 2020

Net als kinderen kunnen ook kinderziekten heel eigenwijs zijn als ze hun zin niet krijgen. Na zich zo’n zeventig jaar in mijn ruggenmerg te hebben verstopt slaat het waterpokkenvirus alsnog toe. Gordelroos, heet het dan opeens, en dat legt me al de hele week plat. Vriend heeft helemaal niets aan me deze dagen. En ik trouwens ook niet. Mijn bovenlijf kleurt vlekkerig rood. Jeuk. Geprik. Irritatie. Ik kijk liever niet naar mezelf in de spiegel. Is het een impressionistisch schilderij van een rozenperk op mijn schouder, borst en rug? Alles kost me de grootste moeite. Zo lag ik laatst met een droge mond in bed en het kostte me veel denkwerk en moeite om het bekertje water naast me te pakken. Vannacht zijn er wat blaasjes opengesprongen en was het een grote natte boel in mijn nek. Smerig. Nou ja, ‘smerig’ is ook maar een oordeel. Hemdjes verwisselen. Handen regelmatig met zeep wassen.

Op de een of andere manier heb ik me gisteren toch even naar beneden weten te slepen. Gewapend in diverse lagen kleding zit ik nu lekker even buiten. Niet alleen om wat te roken, maar ook om wat gezonde frisse lucht rond mijn hoofd te voelen. En even van de stilte te genieten. In bed kan ik ook heerlijk van de stilte liggen genieten, alsof me dat herinnert aan hoe ik als kind wel eens ziek in bed lag. Een stilte die meer een sfeer is dan een geluid. Af en toe kwetteren en kraaien wat vroege voorjaarvogels ergens boven me. Het is stil op straat, ik weet niet waarom. Misschien is het ook zo stil omdat ik mijn gehoorapparaatjes niet in heb. Dat is toch een duidelijk voordeel van die dingen, dat je af en toe het geluid kunt dempen door ze juist niet in je oren te stoppen. Ja, ik ben even lekker van de wereld en mensen die me wat beter kennen zullen weten dat ik dat niet echt erg vind.

Ik zit hooguit twee uurtjes achter de computer boven. Dat was eergisteren en gisteren eigenlijk niet zo gezond, want ik voelde al hoe mijn bloeddruk steeg. Mysterieuze berichten van Zilveren Kruis over hoe ik mijn declaratieoverzicht kon inzien. Dat lukte me niet en omdat de afzender No Reply heette. Ik moest de DigiD app gebruiken. Waar dan? Hoe dan? Heb die uiteindelijk op mijn telefoontje gevonden zodat ik na een half uur stoeien toch dat overzicht vond. Waar uiteindelijk alleen maar vage dingen in stonden over ziekenhuiskosten en ik nóg niet wist waarvoor ze al die bedragen voor me hadden betaald. Gisteren iets soortgelijks met een brief van PostNL, zodat ik besloot ze maar een ouderwetse brief te schrijven. Veel makkelijker. Gelukkig hadden ze zelf hun fout ontdekt zodat er vandaag een creditnota in de bus lag. Maar het liedje No Reply van The Beatles zit wel steeds in mijn hoofd. Bedrijven doen steeds meer hun best om zo onbereikbaar mogelijk te zijn. Soms is het internet heel ongezond voor je.

Gelukkig ben ik niet vaak ziek. Ik heb van de week alle afspraken gecanceld. Misschien volgende week ook nog. Gelukkig is het even rustig binnen de gemeente. Veel mensen zeggen dat gordelroos heel pijnlijk is. Ik weet dat niet. Wat is pijn? Als je elk onprettig gevoel meetelt is dat zeker het geval. Maar om nou te zeggen dat ik lig te kreunen en te janken, nee, niet echt. Afgelopen nacht slecht geslapen door de jeuk. Best wat blaasjes opengedrukt. Nog meer troep. Afijn, er gebeurt tenminste wat. Maar de rozen blijven nog steeds uitbundig bloeien en prikken op mijn lijf. Nu zit ik even boven te roken. Nood breekt wet. Ik heb me zelden zo futloos en afgepeigerd gevoeld als de laatste dagen. Ik volg de website Thuisarts, door mijn dokter aanbevolen omdat ze hem zelf ook gebruikt. Met zoiets wordt het internet toch weer wat gezonder. Vriend haalt nu boodschappen. Straks een klus waar ik tegenop zie: eindelijk weer scheren en douchen en ik word al moe als ik eraan denk. En daarna heb ik al meer dan genoeg gedaan vandaag. Pfff …

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Hoe eerlijk is de NRC?

Date 1 februari 2020

Vandaag opnieuw zo’n mooie advertentie in de NRC gezien. Ontdek Antarctica, met onder andere de National Geographic. Dertien dagen inclusief retourvlucht voor € 11.450. Beetje prijzig, dus toch maar verder bladeren in de krant. Ik kan morgen nog naar een vakantiebeurs voor bijzondere reizen. Monniken in Tibet zien, een echte leeuw tijdens een safari. Ja, reizen moeten wel bijzonder zijn, zeker voor de lezers van deze kwaliteitskrant met een gemiddeld goed gevulde portemonnee. Hoe verder weg, hoe beter. Hoe minder alledaags, hoe beter. En daarvoor biedt de NRC tal van mogelijkheden in haar advertenties. Silverjet, travel in style. Labrys Reizen: groepsreizen op niveau met kleine groepsgroottes. Turkish Airlines: de beste maaltijden op tien kilometer hoogte. Met Friendship cruises naar Peru, waarvoor je wel eerst naar Lima moet vliegen, voor € 7.598 per persoon. VCK Cruises. Incento. Koning Aap, met wie je CO2-positief reist. Met Air Cruise naar China en Japan. Soms worden er reizen aangeboden naar Australië, inclusief privévliegtuig om dat werelddeel te bevliegen. En NRC zelf biedt academische reizen aan, onder andere naar Zuid-Afrika.

Als ik die grote torenhoge witte cruiseschepen zie die al kilometers uit de verte de skyline verpesten, heb ik de neiging om wat depressief te worden. Die zitten vast vol met boomers, net als al die vluchten die ook niet echt vriendelijk zijn voor het klimaat. Vluchten, ja dat is het. Zich onverzadigbaar volproppen met ervaringen. Op Facebook zie ik ook wel eens vrienden die onbeschaamd vertellen over de uithoeken van de wereld waarheen ze gevlogen zijn. Gewoon lekker thuis blijven is taboe, alsof het niet juist daar is waar uiteindelijk de grootste uitdagingen liggen. Ik heb al bijna twintig jaar niet meer gevlogen en daarvoor maar een keer of zes. Toegegeven: dat vond ik best leuk. Wat me ook tegenhoudt is de hectiek van Schiphol zelf. Daar wil ik niet bij horen, want dat is echt een plek om helemaal gek te worden. Misschien reflecteert al dat sensatie zoekende gereis wel een gebrek aan innerlijk reisvermogen en fantasie. ‘The farther one travels, the less one knows,’ citeerde George Harrison de Tao Te Ching in zijn lied The inner light.

Ik ben niet de enige die zich stoort aan al die reisadvertenties in de NRC, want ik las er niet lang geleden een ingezonden brief over. Natuurlijk zal de krant tegenwerpen dat ze die advertenties nodig heeft. Maar hoever ga je daarin mee als je pretendeert een kwaliteitskrant te zijn? Als De Telegraaf ze zou plaatsen zou dat normaler overkomen, maar in een kwaliteitskrant? Je kan het probleem ook naar de lezers toeschuiven, die kennelijk niet genoeg betalen voor kwaliteit. Want zonder die advertenties zou hij duurder worden, wat natuurlijk wel veel eerlijker is. Misschien zou de NRC in twee versies moeten verschijnen: naast de gebruikelijke een wat duurdere eerlijke versie zonder dubieuze advertenties. Maar die keuze is er dus niet. Evenmin als bij bijvoorbeeld Facebook dat me ook een betaald advertentieloos abonnement zou kunnen aanbieden. Zouden er echt geen mensen zijn die voor eerlijkheid kiezen, en zou dat geen hype kunnen worden? Waarom kunnen we überhaupt niet zonder advertenties? Het wordt steeds duidelijker dat die een aanslag op je hersenen zijn en daarmee slecht voor de volksgezondheid. In het vroegere Rusland waren advertenties in de openbare ruimte verboden, en gelijk hadden ze. Je kan tegenwoordig geen straat meer oversteken zonder door dit soort vandalisme bestookt te worden.

We willen alles gratis en vinden dat steeds vanzelfsprekender. Zo verkopen we onze ziel. En verkoopt ook NRC zijn ziel. Het enige eerlijke aan hun reisadvertenties is dat de prijzen ervan niet op een 9 eindigen. Hoe hypocriet kun je zijn?

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites