Lectorium Rosicrucianum

Date 3 augustus 2020

Rozenkruisers. Rond de eeuwwisseling waren we trouw en vaak te zien op bijeenkomsten en tempeldiensten van het Lectorium Rosicrucianum. Ik heb er nooit veel over verteld. Uit respect en om niet uit de school te willen klappen. Ja, zij noemt zichzelf inderdaad een ‘school’. Maar dat neemt niet weg dat we daar mooie ervaringen hadden. Waarom we daar kwamen en waarom we daar weer weggingen? Stilte en dogmatiek.

Het mooiste waren de tempeldiensten, in de hoofdzetel in Haarlem en tijdens conferenties in hun centra Renova in Bilthoven en Novarosa in Doornspijk. Daar heerste altijd een oorverdovende stilte. Vooral Renova aan de rand van de bossen van de Lage Vuursche. Daar bleef je dan twee nachten en bracht je de dagen verstild door. Wandelend en lezend tussen stille maaltijden. Je hoefde er niet, zoals in Poona, met een bordje ‘in silence’ rond te lopen als je bij jezelf wilde blijven. En die prachtige en tegelijk sobere tempel! Alsof het er altijd heel zacht onzichtbare goudvlokken regende. Heel bijzonder om daar te zijn. Om daar te mógen zijn. Ik vraag me af of ik ooit in een mooiere tempel ben geweest. Een pad dat door stilte en schoonheid werd gedragen kon niet anders dan een goed en waar pad zijn. Daar gaf je graag andere dingen voor op zoals televisiekijken, vlees eten, roken en seks, want die waren er toch een beetje taboe. Zoals trouwens ook bij veel andere spirituele stromingen.

Hun leer? We zijn allen in de dualistische ‘dialectiek’ gevallen geestvonkatomen die zich in een kleed van stof hebben gehuld. Sterven is dan ook niets anders dan ‘het afleggen van het stofkleed’. En dat alles begeleid door veel antieke gnostieke geschriften. Joost Ritman had ze verzameld in zijn internationaal beroemde Bibliotheca Philosofica Hermetica, waarvan we een keer een gedeelte bij hem thuis in Amsterdam hebben bekeken. Moeilijk voor mij, want ik was net de dag ervoor gestopt met roken. Zijn vrouw stopte rustig een origineel exemplaar van Dantes Divina Commedia in onze handen, omdat boeken er waren om te voelen en te lezen in plaats van in ze in de vitrine te leggen. De kern van al die wijsheid is de gnosis, het weten van het hart waarover Jacob Slavenburg – toch niet de eerste de beste – zo voortreffelijk schrijft. Zoals op de website van de School zelf te zien is, kun je dit makkelijk vergelijken met het Taoïsme, en als je na een muisklik die teksten leest ben je snel verkocht.

In 2001 zijn we naar een conferentie in Ussat gegaan, in katharenland in Zuid-Frankrijk. Want al dan niet terecht noemt de School zich de erfgenaam van het kathaarse gedachtengoed. We bezochten de Montségur waar in 1244 de katharen na een belegering liever voor de brandstapel kozen dan zich tot het christendom te bekeren. Ik beklom de burcht en werd bovenop door hoogtevrees bevangen. Ik wist niet dat precies op dat moment twee vliegtuigen zich op de Twin Towers stortten. Dat mochten we pas de volgende dag horen want we werden niet geacht ons met dit soort aardse dingen bezig te houden. We doken daar ook met een grote groep diep in een grot waar het pikdonker was. En toen deden ze het licht uit! Ik genoot daarvan, vond dat fantastisch getuigen van spiritueel lef. Stilte en donkerte zijn misschien wel de beste plekken om tot bewustzijn te komen. Het is niet voor niets dat de meeste mensen daar bang voor zijn.

Ja, we waren enthousiast. Ik maakte een verklarende woordenlijst van begrippen. Deed trouw mijn corvee als de tempel in Hilversum moest worden schoongemaakt. Las met rode oortjes Max Heindel. Maar het lukte me niet om Rudolf Steiner te lezen met zijn pagina’s lange alinea’s waar niet doorheen te komen was. Pestkop. En aan Blavatsky ben ik nooit toegekomen, ook omdat ik in de loop der jaren mijn interesse in occulte esoterie begon te verliezen. Niet omdat het onzin zou zijn of zo, want het kan best waar zijn allemaal, maar wat schiet je op met al die kennis? Neem nou bijvoorbeeld reïncarnatie: je kan een hele kwartierstaat opbouwen van je vorige levens, maar de oorzaak-en-gevolgketen van karma gaan uiteindelijk terug tot Adam en Eva, of tot de voorbije oneindigheid, zodat je uiteindelijk nog niets weet. Alsof de oorzaak van het lijden niet gewoon in het hier en nu kan liggen. Of beter: in het vermijden daarvan.

Waarom we toch zijn weggegaan bij zoiets prachtigs? Veel verhalen die ik tijdens tempeldiensten hoorde die met een esoterische cliffhanger eindigden maar waarop zelden dieper werd ingegaan. Een toch wat hiërarchische structuur, alsof je letterlijk in een school zat en netjes je beurt moest afwachten. Het bijna aanbidden van oprichter en grootmeester Jan van Rijckenborgh die best mooie boeken schreef die ik zorgvuldig bewaar, maar die ik soms ook een chaoot vind. Het werd me te keurig en te netjes. Zeker voor iemand zoals ik die uit de wereld van Osho komt. Dogmatiek. Alsof ‘sex, drugs and rock and roll’ per definitie niet spiritueel kunnen zijn. Een grapje mocht dan wel, maar het moest wel gepast zijn. En er werd net iets teveel gesproken over ‘de natuur des doods’ zoals het gewone leven wel eens genoemd werd.

Tijdens een tempeldienst werd eens stevig gefulmineerd tegen het werk van Eckhart Tolle, waarop prompt zijn boeken uit hun boekwinkel verdwenen. Toen sloeg de deur dicht voor mij. Jammer. Ik heb nog een uitgebreide brief geschreven waarop ik geen antwoord verwachtte en kreeg. Ook met dankbaarheid voor het hebben mogen meemaken van dit alles.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Netflix

Date 30 juli 2020

Het was de serie Wild wild country die me indertijd overhaalde om ook eens een abonnement op Netflix te nemen. Dat kost inmiddels wel veertien euro’s per maand, maar je hebt er ook wat voor omdat je zoveel kan kijken als je wil. Zonder advertenties. En heel gebruikersvriendelijk. Als je zin en tijd hebt om series en films te bekijken tenminste. Nee, we zijn geen bingewatchers en bekijken van een serie niet meer dan een aflevering op een avond. Mooie serie was dat trouwens, over de toestanden rond Osho in Oregon in de jaren tachtig. Iets waarover niet alle sannyasins het met me eens zijn. Maar dat hoeft ook niet.

Welke series we intussen hebben bekeken? Een van de eerste was Better call Saul, een spin-off van Breaking Bad waarin de dubieuze advocaat Jimmy McGill zich steeds in de nesten weet te werken. We keken indertijd naar de originele Star Trek op dvd, maar vervolgseries ervan op Netflix spraken ons niet zo aan, gehecht als we waren geraakt aan de oorspronkelijke commander Kirk en Spock. Onze buurjongen adviseerde La casa de papel over een bankoverval, een Spaanse serie die tot nog toe tot de top behoort. We zagen ook het in Nederland spelende Ares over bloedstollende praktijken binnen een studentenvereniging.

Prachtig is ook de mysterieuze horrorserie Stranger things die begint met een zoektocht naar de verdwenen jongen Will Byers. En dan is er nog een aantal de sciencefiction-series, zoals Lost in space waarin de familie Robinson strandt op een buitenaardse planeet, en Another Life waarin na bezoek van een mysterieus artifact gezocht wordt naar intelligent leven in het heelal. En last but not least is er ook de serie Dark waarin velen uit het stadje Winden, waar het altijd regent, tijdreizen maken zodat ze hun familie in andere tijden tegenkomen. De films die door Netflix zelf worden geproduceerd kenmerken zich vaak door fantastisch camerawerk. Zeker als we in de serie Freud in de wereld van de negentiende eeuw belanden. Daarom blijf je er zelfs van genieten, zelfs als het verhaal niet meer te volgen is.

Heel mooi is ook de serie Snowpiercer waarin overlevenden van een ijskoude aarde een klassenstrijd in een eeuwig voortdenderende lange trein voeren. En nu zijn we bezig de serie 3% te bekijken, het aantal jongeren dat wegens eigen verdienste een mooi leven mag leiden op een afgezonderd eiland. Deze laatste serie doet me denken aan Ayn Rands verhalen met een eensluidende neoliberale filosofie. Het verwonderde me ook niet echt toen ik ergens las dat Netflix nogal links was. Maar ja, welk intelligent mens is dat niet? En wat is veertien euro in de maand, een halve euro per dag om zoveel leuks en goeds ter beschikking te hebben? Netflix – ik ben er echt tevreden mee.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Het recht van de snelste

Date 19 juli 2020

Het recht van de snelste. Dat is het nieuwste boek van De Correspondent. Van Thalia Verkade en Marco te Brömmelstroet. Ik heb een abonnement op de boeken van De Correspondent zodat ik ze als eerste in de bus heb. Met het risico dat het over een onderwerp gaat waar ik niets of weinig mee heb. Maar ook die boeken buiten mijn bubbel lees ik van kaft tot kaft. De grootste hits zijn voor de boeken van Rutger Bregman zoals Gratis geld voor iedereen en De meeste mensen deugen.

In dit laatste boek krabt Verkade in samenwerking met ‘fietsprofessor’ Te Brömmelstroet aan veel open wonden. Het verkeer. Talrijke hemelschreiende ongelukken en de gevolgen ervan komen voorbij. Waarbij maar al te vaak de oorzaak van ongelukken gelegd worden bij kinderen en fietsers die beter hadden moeten opletten. Alsof ze zelf de schuld zijn van ongelukken die meestal door auto’s zijn veroorzaakt. Auto’s? Nee, de mensen achter het stuur dus die er te vaak met een te lichte straf van af komen. Niet dat die het leuk vinden iemand dood te rijden, maar de verantwoordelijkheid wordt teveel gelegd bij de slachtoffers.

Elke dag komen opnieuw twee mensen niet meer thuis uit het verkeer. Kille economen drukken de schade in geld uit, waarmee beleid wordt gemaakt. Een mensenleven is € 2,6 miljoen waard, een langere reistijd van 15 minuten € 9,25, dus reken maar uit hoe snel mensen in hun auto’s mogen rijden. Als een miljoen mensen met harder rijden een kwartier reistijd uitsparen, ofwel een gezamenlijke winst maken van 2,5 miljoen, kost dat één verkeersdode. Terwijl je je kunt afvragen of in die tweeënhalf miljoen ook de psychische schade van de nabestaanden is meegeteld.

In haar boek vertelt Verkade over de BREVER-wet ofwel Wet behoud reistijd en verplaatsingen: het gros van de mensen blijft zeventig à tachtig minuten onderweg, ondanks alle verbeteringen aan het wegennet. Ofwel er wordt in de loop van de jaren niet minder gereden maar er worden grotere afstanden afgelegd. Het verkeer sneller te laten stromen lost dus niets op zodat je je kan afvragen wat het nut is van bredere en snellere wegen, anders dan dat ze grotere afstanden gaan afleggen. Nog harder rijden over grotere afstanden dus. Maar dat is gezien de veiligheid en het milieu toch echt niet de bedoeling.

Voor Verkade is de auto zelf het probleem. Onze samenleving is er niet meer voor ingericht en onze auto’s nemen inmiddels meer dan de helft van de openbare ruimte in beslag, mede omdat auto’s ook steeds groter worden en dus meer parkeerplaatsen nodig hebben. Vlak bij mijn huis was een stukje groen dat sinds ik hier woon door drie of vier auto’s als parkeerplekje is ingepikt. Onlangs hebben ze dat dan maar verhard, maar is dat niet de wereld op zijn kop? Nog gekker wordt het als bomen worden gekapt om parkeerruimte te creëren. Ook dat is iets verderop bij mij een jaar of vijftien geleden gebeurd.

Wij vinden het vreemd dat aan de andere kant van de oceaan mensen met wapens mogen rondlopen. Maar dat geeft veel minder slachtoffers dan het gebruik van auto’s dat helemaal niet ter discussie wordt gesteld. Een jaar of tien geleden is in Huizen een meisje doodgereden omdat ze in de blinde hoek van een vrachtwagen fietste. Maar het is toch van de gekke dat er überhaupt vrachtwagens mogen rondrijden met een dode hoek? En dit soort verhalen eindigt maar al te vaak met onoplettendheid, de verantwoordelijkheid van het slachtoffer.

Eigenlijk vind ik dat je over auto’s die op de stoep staan heen zou mogen lopen, in plaats van eromheen. Vlak bij mij moet ik over de rijweg lopen omdat de stoep vol met auto’s staat. Ja, die mensen moeten natuurlijk ook hun auto’s kwijt. Aan de andere kant: waarom gaan ze dan wonen op een plek waar geen parkeerruimte is? Dat is toch hun eigen keuze en verantwoordelijkheid? Waarom moet de gemeente überhaupt zorgen voor 1,7 parkeerplaats per woning, wat trouwens alleen maar een norm is en geen verplichting? En als er een garage bij het huis is, waarom wordt die niet als zodanig gebruikt in plaats van extra beslag te leggen op de openbare ruimte die toch van ons allemaal is?

In mijn eigen woorden: het is wonderbaarlijk dat je rechten omgekeerd evenredig zijn met de natuurlijkheid waarop je je voortbeweegt. In mijn ogen kan alleen een veel groter, intensiever en fijnmaziger openbaar vervoer, met laadruimtes voor eventuele bagage, de problemen oplossen. Dat is ook veel beter voor het milieu. Dan zouden onkosten voor woon-werkverkeer met de auto niet meer vergoed hoeven te worden. De straten worden leger. Dan kunnen kinderen weer op straat spelen en hoeven ze niet meer met de auto naar school gebracht te worden.

Helaas zit de samenleving nu zo in elkaar dat je bijna niet zonder auto kunt. Ook ik niet zonder iemand met wie ik mee kan rijden naar de raadsvergaderingen. Nog geen tien minuten rijden, terwijl ik met de bus via allemaal omwegen meer dan een uur onderweg ben. Op de heenweg dan, want ik moet wel een slaapzak meenemen. Zolang aan de diverse weeffouten uit Verkades boek niets wordt gedaan, vind ik het moeilijk om het beleid van de overheid in dezen serieus te nemen.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Verlangen

Date 13 juli 2020

Verlangen als weg naar verlichting. Aldus de titel van een artikel van Jan den Boer uit een InZicht van 2011. Soms kom je dingen tegen die precies passen bij wat je zelf al dacht op of het spoor was. Een bevestiging van je eigen ideeën. Dat kan tricky zijn, want in hoeverre was je al selectief aan het lezen, onmerkbaar geleid door je eigen bubbel? Dan kom je alleen maar bevestigingen van je eigen gedachten tegen. Of is het zo dat je dat te lezen en te horen krijgt waar je aan toe bent? Verlangen als verlichting. Zou die titel me elf jaar geleden wat hebben gezegd? Dat mijn oog op dit artikel viel kan ook gewoon komen omdat de auteur een leuke kop heeft op de foto erbij. Jan den Boer. Nooit van gehoord. Samen met Caroline van Wijngaarden geeft hij trainingen in tantra waarover van alles op zijn website tantratraining.nl te vinden is.

Tantra. Ik heb altijd begrepen dat daarmee seks een weg naar verlichting kan zijn. Daarin staat hij trouwens bepaald niet alleen. Ooit bezocht ik de tempels van Khajuraho in India, die van top tot teen versierd zijn met liefdestaferelen. In Poona stond Tantra gelukkig niet op de lijst van groepen die ik geacht werd te volgen, want ik vreesde dat je daarvoor straight, hetero moest zijn. In een andere groep met de magische naam Tao – je kent dat wel, naakt met zijn allen in zo’n gecapitonneerde kelder – bleek dat best mee te vallen toen de mooiste jongen van de groep me begon te liefkozen, met alle gevolgen van dien. Tantra heb ik altijd geassocieerd met seks waarbij je niet klaarkomt, maar wel geniet van de tomeloze en bijna onhoudbare energie waarmee je elkaar oplaadt. Dat wordt ook wel eens ‘edging’ genoemd, steeds precies op de rand van klaarkomen blijven.

Het vrijen om het vrijen zelf. In mijn boek moet je rustig wachten tot de ‘klaarkomst’ – in het Engels de ‘welcumming’ – voorbijkomt, net als de appelmoes van Toon Hermans in zijn sketch van een galabanket. Dat is best lastig, want in zo’n opgewonden bui snakt je hele lijf naar het orgasme en dan is het een hele kunst om cool, calm and collected te blijven. Dat lukt mij ook niet altijd. Maar toch. ‘Begeerte is volgens het boeddhisme de belangrijkste oorzaak van het lijden van de mens,’ schrijft Den Boer. ‘Begeerte is de dualiteit waarin het object buiten jezelf gezien wordt als iets wat begerenswaardig is of juist afstotelijk. Begeerte is de beweging van het ‘verlangen’ die onrust veroorzaakt (…) Door aandachtige meditatie op de begeerte kun je die beweging – het reiken naar een object – langzaam maar zeker verstillen tot een gevoel van verlangen.’ Volgens de tantrische visie is het juist in orde om je verlangens te volgen. ‘Breng het in je pad en het zal je bevrijden.’

Verlangen is er niet om bevredigd te worden maar om ervan te genieten. Als je daarin blijft hoef je geen prestatie te leveren omdat je helemaal in het hier en nu bent. Begeerte is altijd iets duaals want je wil iets dat er (nog) niet is. Verlangen is het diepe en meer wezenlijke ervaren van een verbinding, van liefde die er al is. Geniet van het eten zonder te gaan schrokken, geniet van bloemen zonder ze te plukken, geniet van liefde zonder klaar te komen. ‘Geluk, liefde, seksuele energie, de boeddhanatuur is als eenheid nu al aanwezig in jezelf.’ Als dit niet pure romantiek is, weet ik het niet meer.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Pacemaker

Date 8 juli 2020

Voor het eerst in mijn bewuste leven heb ik in een ziekenhuis gelegen. Want gisteren heb ik een pacemaker gekregen. Die werd bij mijn linker sleutelbeen onder mijn huid geschoven nadat er twee draadjes via een ader met mijn hart waren verbonden. Daar voelde ik helemaal niets van. Toen alles weer netjes dichtgemaakt, en klaar was Kees, dit alles binnen anderhalf uur op de bank in de operatiekamer. Best koud daar trouwens. Ik moest plassen als een rund, maar er werd gauw een urinaal gebracht. Ik kon helaas niet meekijken, want het ging er zo hygiënisch aan toe dat er een zeiltje tussen mijn hoofd en mijn schouder was omdat zelfs mijn adem besmettelijk zou kunnen zijn. En mijn huid kleurt nog steeds rood van vier lagen ontsmettingsmiddel.

Na afloop weer terug naar kamer 4 van de afdeling Cardiologie. Van op een bed door de gangen gereden te worden werd ik net niet duizelig van de voorbij schietende plafonds. Voor de hartbewaking werd ik meteen weer vol elektrodes geplakt. Weinig tot geen pijn toen de verdoving was uitgewerkt. Iedereen tevreden, hoewel ik wel wat drukkende pijn voelde als ik mijn arm bewoog. Die mag ik voorlopig even niet naar achteren of naar boven bewegen, dus het aantrekken van een jas is wat lastig. Volgende week een technische controle.

Iedereen tevreden. En wat word je heerlijk verwend in zo’n ziekenhuis! Iedereen staat meteen voor je klaar. In mijn geval had ik nog de luxe de enige te zijn die afgelopen nacht op een vierpersoonskamer sliep. Niet dat ik genoeg geslapen heb, evenmin als de nacht ervoor toen ik om zes uur op moest om tijdig in Tergooi hier in Blaricum te zijn. Het enige dat ik heb aan te merken is dat op het toilet het wc-papier op een onhandige plek hangt. Maar dat zal niet de belangrijkste reden zijn dat dit ziekenhuis inclusief terreinen een paar maanden geleden is verkocht. Veel wordt naar de locatie in Hilversum verhuisd, maar de poli’s en de Eerste Hulp blijven in dit uithoekje van ons dorp.

Vanaf gisteren zorgt de pacemaker ervoor dat mijn hart minimaal zestig keer slaat per minuut. Maar dat ben ik helemaal niet meer gewend! Wat snel! Mijn hartslag loopt dan exact synchroon met de secondewijzer van mijn horloge. Vannacht had ik nog wel een riedeltje extrasystolen toen ik na het toilet weer in bed kroop en snel stond er iemand ongevraagd naast mijn bed. En vanmorgen werd daarvoor nog iets draadloos bijgeregeld. Er zit ook een bewegingssensor in de pacemaker zodat mijn hart een hogere snelheid gegarandeerd is als ik me inspan. Dat geeft soms wel een raar effect zoals in de taxi op de terugreis toen die diverse hobbels moest nemen. En als ik stilstaand zware boodschappen optil zal mijn hart in elk geval niet door de pacemaker in een hogere versnelling aan. De sinusknoop doet trouwens ook nog wel wat hoor, die is net als de zogenaamde A/V-knoop niet uitgeschakeld. Tot nog toe heb ik geen last de moeheid waarom alles begonnen is.

Veel mensen leven met mij mee. De burgemeester was de eerste die vanmorgen een appje stuurde, gevolgd door veel anderen in de groepsapp van de gemeenteraad en die van de fractie. Hartverwarmend. Sommigen ook een persoonlijk appje of mailtje. En van de reünieclub van Uilenstede 198 vertelde Ineke dat ik vroeger een ‘peacemaker’ was ‘met die vingers omhoog in een V-teken. Dat was beter werk.’ De komende nacht ga ik weer eens goed slapen, in de wetenschap dat mijn hart niet meer te stoppen is.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Regionale Energie Strategie

Date 5 juli 2020

Afgelopen week kwam in onze Blaricumse gemeenteraad de Regionale Energie Strategie ter sprake. Het doel van die RES is dat dertig energieregio’s in het land samen 35 terawattuur extra aan duurzame energie gaan opwekken. Waarvan de regio Noord-Holland Zuid, waaronder het Gooi valt, in 2030 2 terawattuur moet gaan leveren. Aldus het Programma RES. In de raad ging het over een concept dat in dit najaar tot een definitieve RES zou moeten leiden en waarvoor elke gemeente een zienswijze kon indienen. In de raadsvergadering sprak ik mijn onvrede uit over het feit dat we ons bij het aangeven van zogenaamde zoekgebieden moesten beperken tot mogelijkheden van alleen zonne- en windenenergie. Waarom het niet over andere methodes van opwekking mocht gaan is onduidelijk gebleven. Ja, die zou in de RES 2.0 wel ter sprake komen. Maar waarom dan eerst gesleuteld met windturbines en zonnepanelen terwijl we wellicht veel betere alternatieven voor energie te vinden zijn?

De vraag was dus: waar denken we hier in Blaricum zonnepanelen en windturbines kwijt te kunnen? Voor windmolens was een natuurgebied ten oosten van de Stichtsebrug en ten zuiden van het Eemmeer in de concept-RES al ingetekend als zogenaamd zoekgebied voor windturbines. Dat is echter een weidevogelgebied alsook een historische zeekleipolder, dat zowel onder Natura 2000 valt, als onder het Natuur Netwerk Nederland, vroeger bekend als Ecologische Hoofdstructuur. Geen hond die daar windmolens wil, dus stelden we voor dit zoekgebied uit de plannen te laten schrappen. Volgens sommigen zoals D66 zou je dat ondanks dat moeten laten onderzoeken. Maar wie zoekt zal vinden, betoogde ik, zodat je voor je het weet ergens ingekacheld wordt wat je gewoon niet wil en waarvoor je nu al weet dat er geen draagvlak voor is. Een amendement dat we samen met de VVD en De Blaricumse Partij hadden opgesteld werd door een ruime meerderheid van de raad aangenomen: geen zoekgebied in De Kampen, zoals dit veelbesproken natuurgebied heet.

Dus bleven er voor de Blaricumse bijdrage alleen zonnepanelen over. Die leveren echter maar een fractie op van de energie van windturbines. We kunnen die wel kwijt langs de A27, maar verder zijn er teveel landschappelijke en culturele waarden zodat we in Blaricum weinig te bieden hebben. Het zou raar zijn om groen op te offeren voor het winnen van energie, want uiteindelijk is alles begonnen om de reductie van CO2. Dat is net zoiets als het opstoken van biomassa voor het milieu. ‘Misschien kunnen we meer aan energie bijdragen als andere mogelijkheden voor opwekking in beeld komen in het RES-traject,’ eindigde ik mijn betoog. Daarbij wordt dan in de eerste plaats gedacht aan geothermische energie, waarvan de opwekking nauwelijks schade aan de leefomgeving oplevert. Maar over het gebruik van warmte diep in de aarde mochten we het niet hebben. Evenmin als over energie uit thoriumcentrales, een veel vriendelijker en minder milieubelastende versie van klassieke kernenergie. Dat heb ik maar niet genoemd, want dat is meer een eigen mening die niet door iedereen gedragen wordt.

Afgelopen week werden we op onze wenken bediend. ‘12 geothermische centrales kunnen Gooi- en Eemland op aardwarmte laten draaien,’ kopte een uitgebreid artikel in de Gooi- en Eemlander. Het principe is simpel: boor twee buizen zes kilometer diep waar de aardwarmte zo’n tweehonderd graden is. Pomp het door de ene buis op om de warmte in elektriciteit om te zetten of er een warmtenet mee te voeden, en pomp het door de andere buis terug waardoor het opnieuw wordt opgewarmd. In München schijnt al zoiets te draaien. Zonnepanelen en windmolens zijn dan ook ‘compleet overbodig’ volgens Johan Herman de Groot van Larderel Energie, een consortium waarin met andere partijen wordt samengewerkt. Het is duur, dat wel, maar windturbines en zonnepanelen zijn vele malen duurder. De opwek van geothermische energie is ook niet afhankelijk van pieken in wind en zonneschijn. Zes centrales, die ieder niet veel groter hoeven te zijn dan een flinke loods, rond het Gooi, en eenzelfde aantal rond Amersfoort, en de energieklus is geklaard.

Wim Sonneveld zong zo mooi over Ons Dorp. En dat kan zo blijven als onze neuzen langer zijn dan het perspectief van zonnepanelen en windturbines. Gelukkig was zijn naam niet Wim Zonneveld. Jammer dat er maar al te vaak niet voor échte oplossingen wordt gekozen. Maar dat komt vaker voor in het bedrijfsleven en de politiek. Voor zover daar een verschil tussen is. Moeder Aarde heeft genoeg energie voor ons, maar daarvoor moeten we wel de diepte in durven, in welke betekenis dan ook.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Terug naar normaal?

Date 29 juni 2020

Hoe lang is zo’n lockdown vol te houden? Het lijkt erop dat steeds meer mensen genoeg hebben van de maatregelen om het coronavirus in te dammen. De eerste paar maanden is het nog wel te doen met die anderhalve meter afstand houden, maar van het geduld van velen lijkt nu een beetje op te raken. Er zijn belangrijker dingen te doen, zoals demonstreren op de Dam in Amsterdam. De economie staat op de helling nu er miljarden zijn gepompt in het bijstaan van mensen en bedrijven in deze crisis. De roep om ‘terug naar normaal’ wordt steeds luider en velen willen liefst gisteren het oude leventje van voor de coronacrisis weer oppakken. Ze snakken naar terrassen, hotels, musea en concerten.

Ik niet. Het leven is heerlijk rustig zo onder de schone heldere lucht. Met mijn vriend luister ik naar de talrijke wijsjes van de merels. De straten zijn stil, alsof we een halve eeuw teruggereisd zijn. Maar als thuiswerker – en nu dus ook thuis vergaderend – heb ik makkelijk praten. Je zal maar je kinderen de hele dag over de vloer hebben of gewoon concreet werk hebben dat digitaal niet te doen is zoals het gejaagd bezorgen van pakjes omdat we, juist door de crisis, steeds meer dingen bij de voordeur in ontvangst nemen. Maar als we te snel teruggaan naar normaal, is de kans levensgroot dat alle ellende weer van voren af aan begint. Het lijkt erop dat we moeten kiezen tussen economie en mensenlevens en dat we niet van twee walletjes kunnen eten.

‘We should not go back to normal,’ staat bij een plaatje van een overbelaste aardbol op Facebook. ‘Because normal was the problem.’ Want is het niet juist het ‘normale’ dat aan de wortel van de coronacrisis ligt? Ik las elders op Facebook hoe iemand de letters van ‘coronavirus’ verwisselde waarop er opeens ‘carnivorous’ stond, en de uitbraak schijnt inderdaad te maken te hebben met het eten van vlees, van dieren. ‘Het ergste moet nog komen,’ riep Schopenhauer, en ik ben bang dat hij gelijk heeft. Nee, ik weet niet of er een ‘tweede golf’ komt, maar het lijkt er wel op dat we gedwóngen worden een nieuwe maatschappij met een nieuwe economie in te richten. En dat lukt echt niet als we terug naar normaal gaan.

(De Idealist, juli/augustus 2020)

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Mystiek

Date 13 juni 2020

Soms kom ik een tekst tegen die ik zo mooi vind dat ik hem zelf geschreven zou kunnen hebben, voor zover ik dat niet al gedaan heb. Dat klinkt misschien wat arrogant, maar dat is dan maar zo. Hier spreekt Mirabai Starr op de website Hollyhock over een onblusbaar en voor mij romantisch verlangen dat ik ook wel ‘verdwijndrift’ noem. Ik kwam dit tegen op de facebookpagina Dark Advaita van Rita Bletgen zodat ik deze keer een blog plaats die ik hoofdzakelijk niet zelf heb geschreven. Dank, Rita! De vertaling is van Hansjelle Dijkstra.

De hoogste roeping van de mysticus is niet om Verlicht te worden, maar juist om Niets te worden, om volkomen in de Ene te verdwijnen. Wat een waanzin! En toch heeft het mystieke pad alles te maken met paradoxen. Als de minnaar opgaat in de Geliefde smelt alle scheiding en blijft alleen liefde over. Er is niemand meer om naar te verlangen, of een voorwerp om naar te verlangen. En dit is goed nieuws voor de mysticus.

Mystici vertellen dat hun ervaring van eenheid onuitsprekelijk is, en toch kunnen ze het niet laten om hun ontmoeting in weelderige poëtische taal uit te drukken. Mystiek wordt gekenmerkt door vernietiging: de ziel is de mot die onverbiddelijk naar de vlam wordt getrokken. Bij het verbranden tot de dood er op volgt wordt de minnaar getransformeerd in de Geliefde, het individuele zelf verdwijnt in de eenheid met het Goddelijke. De droom van ballingschap eindigt daar, en de geest komt thuis bij zijn Bron.

Het is hier, in het midden van deze eeuwige paradox, dat duidelijk wordt dat alle spirituele paden voortkomen uit – en terugkeren naar – hetzelfde universele hart. Dit is waar het enige mogelijke antwoord is te vinden op de stille zegening van vereniging met de Ene: de gepassioneerde uitstorting van Liefdes Taal.

Hier is verlangen naar God geen kwaal die genezen moet worden, of iets dat gebroken is en dat gerepareerd moet worden. Maar het is een verbrijzeling van de pantsering van het hart, zodat, binnen de uitgestrekte ruimte die zich opent, het Mysterie kan binnenstromen en ons zal optillen in de armen van Liefde zelf.

Prachtig zoals gesproken wordt over paradoxen, omdat het ultieme alleen door proza of poëzie in woorden is te vatten. Mirabai citeert op haar website ook gedichten van anderen, zoals deze van Zi Ye. Zo mooi dat ik niet kan nalaten hem tenslotte ook een plaatsje te geven.

All night I could not sleep
Because of the moonlight on my bed.
I kept on hearing a voice calling:
Out of Nowhere, Nothing answered “yes.”

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Tempomaker

Date 9 juni 2020

Soms ga ik best met mijn tijd mee. Tenminste als ik Yuval Harari mag geloven, volgens wie dank zij technologie de mens geleidelijk een machine kan worden, aangestuurd door kunstmatige intelligentie. Zo begin ik volgende maand met een pacemaker om mijn hart weer een beetje tempo te geven, want dat is wel erg traag de laatste maanden. Bradycardie heet dat. Misschien is het een beetje erfelijk, want het hart van mijn vader klopte ook niet al te snel. ‘Hij heeft het eeuwige leven als dat ding blijft werken,’ schreef Sjoerd een paar weken geleden over een vriend met een pacemaker die daar enorm van was opgeknapt. Niet dat het me om dat eerste te doen is, maar de vraag hoe je nog dood kan gaan met een kloppend hart hield me wel even bezig.

De cardioloog zag een sick sinus syndroom bij mij. De sinusknoop is ziek en doet niet altijd wat hij moet doen. Gelukkig is er nog een andere knoop in het hart dat de spieren ervan van pulsen voorziet en de zaak overneemt als de sinusknoop het laat afweten. Maar deze zogenaamde A/V-knoop werkt traag en geeft minder dan veertig pulsen per minuut. Dat laat mijn bloeddrukmeter ook vrijwel dagelijks zien. Geen wonder dat ik me zo vaak moe en uitgeput voel. Afgelopen zomer vertelde Piet er al over tijdens ons laatste logeren bij hem. Dat het zo wonderbaarlijk is dat iets anders in je hart het dan overneemt. Maar toen had ik noch Piet er een flauw idee dat dit wel eens op mij zou kunnen slaan.

Best eng. Ik heb intussen al drie keer een zogenaamde holtertest gehad. Dan krijg je allemaal elektroden op je borst geplakt die verbonden zijn met een kastje dat 24 uur lang een filmpje maakt van je hart. Dat slaapt niet echt lekker. Twee keer een ‘gewoon’ ECG waarvoor een minuut genoeg lijkt te zijn. Een fietstest waarbij zowel je hartslag als je bloeddruk bij inspanning worden gemeten. Een echo waarbij de assistent niet alleen je hart kan zien kloppen, maar je ook letterlijk naar je hart kan luisteren. Afhankelijk van de instelling hoorde ik een bruisende branding, klotsend water of een serene golfslag. Mooi om zo naar je hart te luisteren. Jammer dat ik mijn hart niet kon zien omdat die schermen buiten mijn beeld waren. Al met al niets aan de hand met dat hart van mij, onder andere omdat de pompwerking ervan goed was. Nou ja, op die sinusknoop na dan.

Helemaal niet zo eng eigenlijk. Vroeger dacht ik dat je hart stil zou komen te staan als de batterij van zo’n pacemaker leeg is, maar dat valt best mee. Een kastje ergens onder je sleutelbeen, draden die door een ader naar het hart lopen en daar aan spieren worden vastgeklit. Nachtje in het ziekenhuis blijven om de volgende dag het een en ander te checken en te finetunen. Daarna gewoon weer het normale leven oppakken. Gedurende zes weken wel voorzichtig met mijn linkerarm zijn en de wond laten genezen. Ik hoef niet bang te zijn voor onze magnetron, inductiekookplaat en door het huis warrende straling van onze wifi en de dect-telefoon. Nou ja, ik moet mijn iPad en telefoon niet op mijn borst leggen, niet vlak voor geluidboxen gaan staan en sterke magnetische velden vermijden. Ook niet in winkelpoortjes blijven rondhangen, zelfs niet als die me door de techniek in mijn borst voor een dief aanzien.

Dat alles vertelde de cardioloog mij en Vriend gisteren, maar veel ervan had ik al gelezen op de site van de Hartstichting die zo duidelijk is dat er nauwelijks nog vragen overblijven. Natuurlijk zie ik er wel wat tegenop, maar ik heb tachtig procent kans dat ik van die lamlendige moeheid af kom en wellicht ga ik weer ervaren hoe het ook alweer voelt om vitaal te zijn. En ik leer mijn eigen hart wat beter kennen, wat de kamers en de boezems zijn, de kleine en de grote bloedsomloop en zo. Het klinkt wel een beetje raar dat ik het volgen van mijn hart aan de techniek ga uitbesteden, maar ik ga ervan uit dat mijn hart meer is dan een pomp, en dat mijn gevoelens van verliefdheid en zo heus wel zullen blijven. Ja, ik kan best reactionair zijn maar soms ga ik enthousiast met mijn tijd mee, hoe lastig het soms ook is om die bij te houden.

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites

Vrolijk rechts

Date 8 juni 2020

Onlangs was er voor de zoveelste keer een advertentie van WNL tussen mijn facebookberichten gefrommeld. Want er is te weinig vrolijk rechts bij de omroep. ‘Slechts 1% vrolijk rechts op de Publieke Omroep … Dat is toch niet normaal? De NPO moet in balans! Teken de petitie voor meer WNL in het bestel. Wij betalen er allen aan mee!’ Deze oproep wordt geïllustreerd met een plaatje van een gehaktmolen waarin Pauw, De wereld draait door, de VPRO en de VARA verwerkt worden tot een eenheidsworst. ‘Teken de petitie voor meer rechts geluid,’ word ik opgeroepen. Als ik daarop klik verwacht ik meer uitleg, iets met getallen en zo, maar dat ontbreekt. En waar ik heel benieuwd naar ben is wat er nou zo vrolijk is aan rechts, want ik ervaar juist het tegengestelde. Soortgelijk rechts gejeremieer kom ik vaker tegen. Zo zouden ook de universiteiten veel te links zijn. Links en rechts, daar gaan we weer.

Ik denk dat het verschil tussen links en rechts hetzelfde verschil als dat tussen ‘verbeter de wereld, begin bij jezelf’ en het omgekeerde daarvan. In beide uitgangspunten zit een waarheid. Rechtse mensen zorgen goed voor zichzelf en linkse mensen zijn steeds met de maatschappij bezig. Rechts: hoe kan je een ander helpen als je zelf niet in orde bent en geld hebt? Links: hoe kan je jezelf helpen als de wereld niet in orde is? Waar te beginnen? Vaak heb ik linkse mensen ervan verdacht voor zichzelf te vluchten door voortdurend met de maatschappij bezig te zijn. Ook in de jaren zestig toen studenten dweepten met Mao die met zijn Rode Boekje een culturele revolutie ontketende die miljoenen mensen het leven kostte. Nooit iets van begrepen. Ik voelde me meer thuis bij hippies die je wellicht dan rechts zou kunnen noemen: verbeter de wereld, begin bij jezelf. Maar met dat laatste zijn velen wel heel lang, tot stervenstoe bezig.

Met de val van de Muur in 1989 – voor de jongeren: dit heeft niets met The Wall van Pink Floyd te maken want die verscheen tien jaar eerder – is het communisme overwonnen door het kapitalisme. Op zich hoeft met kapitalisme niets mis te zijn, maar net zoals het communisme was doorgeslagen, is het kapitalisme dat nu in de westerse wereld. Bijvoorbeeld door alleen geld van waarde te laten zijn, te geloven in de ‘eigen kracht’ van het individu, in economische wetten van de markt, het Angelsaksische model. Het ‘ik’ heeft het gewonnen van het collectief. Intussen is dit neoliberale denken tot in de haarvaten van onze maatschappij doorgedrongen door een zich steeds verder terugtrekkende overheid met alle gevolgen van dien voor bijvoorbeeld de zorg, sociale zekerheid en huisvesting. En last but not least voor de aarde zelf. De armoede is alleen maar toegenomen dus wie zijn de échte armoedzaaiers?

Mijn grootste verwondering is dat mensen dit niet zien. Vandaar dat ik rechtse mensen vandaag de dag, op een enkele uitzondering na, gewoon dom vind, gehersenspoeld. Geen zinnig gesprek mee te voeren, en dat zeg ik uit eigen ervaring. Rutte neemt nog steeds geen afscheid van het neoliberalisme, en wellicht vindt hij dat veel ellende juist ontstaan is omdat het nog niet ver genoeg is doorgevoerd. Gelukkig hebben we nog linkse media en universiteiten, met mensen die wél kunnen denken. Rechts heeft dan nog Nyenrode – althans voor zover je dat een universiteit mag noemen – en het grootste deel van het economisch denken nog in handen – althans voor zover je economie een wetenschap mag noemen. Maar ik geef toe: rechts is wel vrolijker dan links, zij het zonder maar het kleinste spoortje van diepgang. De westerse wereld is al veel te veel rechts geworden, dus waar klagen ze eigenlijk over?

Waar te beginnen? Bij jezelf of bij de wereld? Dat probleem is niet op te lossen zolang je daartussen onderscheid blijft maken. Een kunstmatig onderscheid tussen enerzijds jezelf en anderzijds de anderen, de samenleving en de natuur. Als we oog en gevoel krijgen voor de wereld als één organisch geheel, dat veel wijzer is dan onze ikjes kunnen bedenken, pas dan kunnen we weer een beetje orde op zaken stellen. Want of we het nu leuk vinden of niet: alles is met alles verbonden. Dan gaan de rijken hun overvloed delen en maken we minder misbruik van de natuur waarin de mens een gast is. Dan hoeven we niet meer links of rechts te zijn. Maar helaas zijn dit soort woorden verspild aan veel rechtse mensen. Die blijven liever vliegen en De Telegraaf lezen en willen linkse geluiden smoren, zoals WNL.

Laten ze van Pauw, De wereld draait door, de VPRO en de VARA afblijven! Als je zo’n petitie ondertekent ben je niet goed bij je hoofd, want juist bij dit ‘linkse’ geluid is nog iets van creativiteit en intelligentie te vinden. Wil de échte eenheidsworst opstaan?

  • Facebook
  • Twitter
  • NuJIJ
  • Print
  • PDF
  • Add to favorites