42

19 september 2026

Denkend aan de ongebreidelde AI-rage denk ik aan Het Transgalactisch Liftershandboek van Douglas Adams. Daarin wordt computer Deep Thought gebouwd, die zo groot is als een kleine stad en gevraagd wordt naar het antwoord op de ultieme vraag van het leven, het universum en alles. Na 7,5 miljoen jaar komt hij met het antwoord: 42. Dat schiet natuurlijk niet op. Ze hadden kennelijk indertijd de vraag naar een vraag gesteld in plaats van de juiste vraag. Net zoals we nu nog steeds moeten leren de juiste prompt op onze schermen te typen als we AI raadplegen. En we zouden ons ook moeten afvragen wat we eigenlijk willen en verwachten van kunstmatige intelligentie. Zolang deze vragen nog niet zijn beantwoord blijven we wat rommelen in de marge. Daar zijn wij mensen trouwens heel goed in, kijk maar naar de politiek.

Na dit debacle wordt de hele Aarde inclusief al het organische leven erop zélf omgebouwd tot een grote computer die de vraag moet uitrekenen waarop het antwoord “42” is. Tien miljoen jaar later wordt echter, op het moment dat hij zijn antwoord wil geven, de Aarde vernietigd. Als een van de weinige overlevenden komt Arthur erachter dat de computer wilde antwoorden dat dit 6 X 9 is. Daarmee is dit boek een geweldige persiflage op de heiligheid van computers, die er ook maar een rotzooitje van kunnen maken. Zo wandelt door het verhaal de chronisch depressieve robot Marvin waarop ik echt een beetje verliefd werd. Al met al is Het Transgalactisch Liftershandboek, geschreven in 1979, visionair te noemen. Want nu bouwen en bouwen we maar datacenters en voeden die met alle woorden, zinnen, alinea’s, tijdschriften en boeken die we maar kunnen vinden. Waarom? 42!

Google doet nu zijn grootste Europese investering in Finland. Arthur woont daar. Arthur was ook de naam van mijn hotel in Helsinki. En nu is het een Arthur die ons “Don’t panic!” toeroept en gewapend met zijn handdoek op zijn eigen manier sisu toont, dat lastig te vertalen doorzettingsvermogen in de ziel van de Finnen. De pianist Arthur Rubinstein wilde sterven onder de mooiste muziek die ik ken en met Finland associeer, en die net als ik op 28 januari is geboren. Ik lees deze dagen het prachtige boek De Alchemist van Paulo Coelho, waarin het bij de ware alchemie gaat om het herkennen van de tekens die overal in verborgen zijn omdat alles één is. Als je goed oplet valt alles samen. Mijn wijze tante Mellie was heel goed in het herkennen van de tekens. En ik moet me eindelijk eens verdiepen in waar de naam Arthur voor staat.

Het ware spirituele weten krijg je niet door kennen maar door hérkennen. Herkennen dat je diep van binnen al God bent. Of gelukkig. Of verlicht. Of 42.  Daar is niet veel meer voor nodig dan een beetje opletten, uit je doppen kijken. Daar zal de beste AI je niet bij helpen. En vergeet je handdoek niet om schoon en onschuldig te blijven. Zo simpel is het. Don’t panic!

Gepost in Computer en internet, Literatuur, Spiritualiteit