13 juni 2009
Volgens de Heidelbergse Catechismus ben ik niet tot enig goeds in staat, en altijd geneigd tot het kwaad. Ook bij de niet al te tolerante Calvijn (1509-1654), die graag tegenstanders van zijn leer de dood in joeg, was de mens ‘slecht en verdorven, verstoken van alle goed’. In mijn jonge jaren was ik het daar natuurlijk mee oneens, want als je zoiets te horen krijgt is dat niet echt een stimulans om nog wat van je leven te maken. Dat kan niet anders dan tot perversiteiten leiden, en die worden de kinderen al dan niet bewust met de paplepel ingegoten. Zo maakte mijn lagereschoolvriendje Klaas van de Koninginneweg tekeningen van hoe drommen mensen het vuur in werden gejaagd, maar als ik “Goh!” riep klonk een donker “Niet vloeken!” uit de zijkamer waar zijn gelovige vader de krant zat te lezen. Een vreemde wereld was het, en bijna niemand heeft die mooier weergegeven dan Robert Long in zijn lied Het leven was lijden. Maar laat ik niet te hypocriet zijn, want ik heb zelf ook wel een paar perverse trekjes (bloos).
Maar er zijn ook positieve trekjes in Calvijn ontdekt, wat voor sommigen aanleiding was om van 2009 een Calvijnjaar te maken. En gelijk hebben ze, want eigenlijk is het zo gek nog niet wat hij allemaal zegt over zonde en zo. “Ich bin’s, ich sollte büβen, an Händen und an Füβen gebunden in der Höll,” wordt in de Matthäus gezongen. Vervang het woordje ‘ik’ door het woordje ‘ego’ en alles blijkt opeens exact te kloppen! Want bij alle spirituele meesters hoor ik dat juist dit ‘ik’ de grote boosdoener is, de pretentie dat ik een zelfstandig betweterig stukje bestaan ben, dat een beetje als een eigenwijs projectiel zijn eigen gang meen te kunnen en te mogen gaan, met alle gevolgen van dien. Waar komt alle ellende in de wereld anders vandaan dan van al die ego’s die alleen maar weten van groeien en graaien? Weg met het ego! En zo blijkt ook de wereld van de newage meer Calvinistische trekjes te hebben dan op het eerste gezicht lijkt. En daar is niks mis mee.
Hoewel? Je zal maar steeds op je kop krijgen dat je teveel ego hebt. Of nog erger: je zal maar steeds te horen krijgen dat je eigenlijk niets anders bent dan een ego of persoonlijkheid die eigenlijk niet hoort te bestaan. Dat schiet niet op. Calvijn mag dan honderd keer gelijk hebben, maar dat zegt nog niet dat je een ego tot je vijand moet verklaren! En daar gaat het vaak mis, niet alleen van Calvijn tot en met Rozenkruiser, maar ook in de alternatieve wereld met haar goeroes en therapeuten. Veroordeling van het ego is niet helend, maar maakt het juist sterker, gevoed als het wordt door het overschot aan ego van degene die het afwijst. Ergens tegen vechten maakt het alleen maar sterker en dat geldt ook voor ego’s. Geef ze ongelijk. Veroordeling van het ego maakt alles nog erger dan het al is, verscheurt de innerlijke mens, vervreemdt hem van zijn goddelijke bron, en kan zo alleen maar tot egoïsme, ziekte en perversiteit leiden.
Dat we het ego moeten omhelzen wil echter niet zeggen dat het geen ziekte is! In feite is het de oorzaak van de ziekte waaraan onze hele samenleving ten gronde dreigt te gaan. Maar die crisis lossen we niet op door egoïstische mensen te veroordelen – dat maakt de zaak alleen maar rampzaliger – maar door hen trachten bewust te maken van hun eigen ego, hun innerlijke verdeeldheid. Door hen bewust te maken van de eenheid, de innerlijke verbondenheid van en met alles wat er is, en die voor een open geest voelbaar door alles heen straalt. Ik geloof niet dat kwaad bestaat – hooguit als afwezigheid van bewustzijn, zoals duisternis een gebrek aan licht is. Het is eerder iets als een denkfout, een vergissing. We willen het misschien graag geloven, maar niemand bedrijft bewust kwaad – dat is even onmogelijk als zwart licht te verspreiden. Hoe moeilijk het soms ook voor te stellen is en hoe weinig ik het er soms mee eens ben: eigenlijk bestaat er alleen goedheid die uiteindelijk versmelt met waarheid en schoonheid. God openbaart zich in de schepping, en zelfs Calvijn is het daarmee eens.
Gepost in Psychologie, Spiritualiteit 
1 reactie »
1 juni 2009
De meeste mensen denken dat ze kunnen denken. Theosofen zeiden niet voor niets dat ons mentale lichaam nog in ontwikkeling is! Want laten we eerlijk zijn: maar al te vaak gaat ons ras heel slordig om met haar denkvermogen. We graaien een paar leuke sound bites uit de wirwar van hersenspinsels in onze hersenpan en pretenderen vervolgens dat het ‘waar’, ‘redelijk’, ‘vanzelfsprekend’ of ‘logisch’ is wat we denken en zeggen. Au! Vaak is dat niet zo. En misschien geldt dat ook voor dit verhaal. Het is dan ook heel verfrissend te noemen dat filosofie de laatste jaren steeds meer aandacht vraagt en krijgt. Opdat we zuiver leren denken. Zelfs dagdromen schijnt daarbij te helpen en ook mediteren schijnt goed voor het functioneren van onze hersenen te zijn.
Er zijn dan ook bladen gekomen als Filosofie Magazine en Vriend maakte mij opmerkzaam op de bestseller van Rob Wijnberg: Nietzsche en Kant lezen de krant, waarvan ik onlangs hoge stapels zag liggen bij Selexyz Scheltema in Amsterdam, een boekwinkel waar ik graag ronddwaal. Niet alleen de 27-jarige filosoof ziet er leuk uit, maar ook zijn boek, dat een hele frisse wind doet waaien over het vaak als dor en wereldvreemd afgeschilderde filosofische landschap. En dat blijkt filosofie een heel praktische wetenschap te zijn, die toe te passen is in vrijwel alle levensgebieden. ¨De filosofie geeft niet alleen inzicht in de vragen die het nieuws oproept, maar is ook in staat de samenhang tussen ogenschijnlijk losstaande gebeurtenissen in de actualiteit te tonen,¨ schrijft Wijnberg op pagina 27, en hij verdeelt al zijn essays over de thema´s Vrijheid, Waarheid en Macht, God en Geloof, Seks en Liefde, Identiteit, Gelijkheid en De Staat. En dat is echt smullen geblazen, want hij voert niet alleen regelmatig mensen als Reve, Wilders, Hirsch Ballin, Verdonk, Chomsky, Bush en Obama ten tonele, maar geeft ook scherpe analyses over zaken als de vrijheid van meningsuiting, geloof, liberalisme, wetenschap, seksualiteit, mensenrechten, solidariteit, de Amerikaanse grondwet en drugs.
Door dit alles heen loopt de rode draad van het door Kierkegaard en Nietzsche uitgevonden postmodernisme, ofwel het relativisme waarbij men het heeft opgegeven om naar de waarheid te zoeken en alles tot ´slechts een mening’ wordt gereduceerd, met het huidige nihilisme, desinteresse en cynisme als gevolg. Er was ooit een periode van christelijk premodernisme, dat rond de Franse revolutie werd vervangen door het modernisme met zijn Verlichting, gekenmerkt door idealisme en geloof in de mens en in een maakbare samenleving. In de eerste helft van de twintigste eeuw leken echter al die idealen tot rampen te hebben geleid, waarvan de Tweede Wereldoorlog getuigt, en moest het modernisme het veld ruimen voor het postmodernisme. En het is juist dit postmodernisme dat ons tegenwoordig opbreekt, want het is verworden tot polderen, oppervlakkigheid en cultuurrelativisme. En het is ook de reden dat wij geen antwoord op de islam hebben, want ´Moslims hebben een geloof´ (p. 23). We zoeken geen waarheid meer, want die bestaat niet, en zien daarom niet hoe politici zichzelf tegenspreken, zoals Rita Verdonk die enerzijds ´regels is regels´ propageert, maar anderzijds diezelfde regels graag opschort als het om bijvoorbeeld fijnstofnormen gaat die bouwprojecten belemmeren.
Heel herkenbaar schetst Wijnberg de deontologische ethiek, waarbij een handeling ‘niet moreel gerechtvaardigd wordt door het doel (…) of door het gevolg (…) of door het nut dat ze heeft (…) maar door de aard van de handeling zelf (p. 258-259). Moraal is volgens Kant niet afhankelijk van externe factoren (doel, gevolg of nut), maar universeel geldig. Ik begrijp hieruit dat hier geen plaats is voor ´een leugentje om bestwil´. Je zou de tegenstelling tussen deontologie enerzijds en teleologie, consequentialisme en utilitaristen anderzijds ook kunnen kenschetsen door de vraag te stellen of iets goeds tot iets kwaads kan leiden en omgekeerd. Bij de Rozenkruisers leerde ik dat in de wereld van de tweeheid, de dialectiek, alles tegelijk zijn tegendeel oproept omdat het geheel uiteindelijk in evenwicht blijft: als je hier iets goeds doet, gebeurt daar juist iets slechts. Daar is dus best plaats voor een leugentje om bestwil. Aan de andere kant kun je je afvragen hoe het überhaupt mogelijk is dat iets slechts tot iets goeds kan leiden en omgekeerd, evenmin als het mogelijk is iemand met kilte te verwarmen of te verrijken door hem te bestelen.
Kijk, dit vind ik nou wezenlijke vragen die we ons wel wat vaker zouden mogen stellen. Omdat ze te maken hebben met alles wat we doen. Filosofie is zuiver denken en schept daardoor helderheid waardoor we sneller gedachtekronkels ontwarren en leugens doorzien. Filosofie kan ons aantonen waar politici draaien, zodat we hen daarop kunnen aanspreken. Kortom: het is de hoogste tijd voor filosofie! Sudoku’s oplossen is leuk, maar we zouden onze hersenen beter voor het beschouwen van wezenlijke vraagstukken kunnen gebruiken. Waarvoor het bovendien ook goed schijnt te zijn om wat meer te mediteren en te dagdromen.
Gepost in Maatschappij en politiek, Wetenschap 1 reactie »
24 mei 2009
Helaas is journalistiek maar al te vaak niet veel meer dan maar wat roepen en napraten, en gespeend van enige kennis van feiten en achtergronden. Zo ook in De Groene Amsterdammer van 22 mei, waarin Aart Brouwer een demonstratie vuilspuiterij geeft waar je verstand bij stilstaat. Over mijn Wijze Tante wel te verstaan, Mellie Uyldert. Nou heb ik nog nooit van die Brouwer gehoord, en bovendien is dat blad toch al geen lang leven meer beschoren – kennelijk terecht – dus waar maak ik me druk over. Misschien is dat niet zozeer om de kortzichtigheid en botheid van de journalist, maar eerder om het feit dat zo’n Groene Amsterdammer een dergelijk artikel over Mellie Uyldert überhaupt plaatst.
Zo schrijft Brouwer: “voor astrologie hoef je niets te weten, behalve hoe je je publiek moet bespelen.” Welnu, in dat bespelen van het publiek is deze journalist een meester, dat moet ik toegeven. Hij geeft namelijk geen feiten weer maar suggereert die, zoals we ook vaak bij riooljournalistiek zien. Een voorbeeld. “Uylderts universum is even hardvochtig als doelgericht: onvolwaardige rassen, volken en individuen worden onvermijdelijk gedood zoals vogels hun gebrekkige jongen uit het nest werpen,” schrijft hij. Waaruit hij meent te kunnen concluderen: “Tijdens de oorlog was Uyldert dan ook fout zoals ze voor de oorlog fout was en na de oorlog fout is gebleven: racistisch, autoritair, wars van rationaliteit en medemenselijkheid.” Let op de woordjes “dan ook”: uit het feit dat Mellie signaleert dat het universum hardvochtig is, concludeert Brouwer dat Mellie dat zelf ook is, wat natuurlijk niet echt van rationeel logisch denken getuigt. Mede in gedachten dat Mellie een Joodse moeder heeft en wordt afgeschilderd als een exponent van het onvolwaardige ras van Jan Romeins “kleine geloven”, zou je je kunnen afvragen in hoeverre Brouwer zelf racistische trekjes heeft, autoritaire uitspraken doet, en wars van rationaliteit en medemenselijkheid is.
Dat lijkt misschien een jij-bak, maar zo werkt het wel vaak! Helaas moet je kennelijk psychologie hebben gestudeerd om daar doorheen te prikken. Ooit heeft Mellie een gratis abonnement van De Kaarsvlam aan de weduwe van Rost van Tonningen gegeven. Dat ze daarom met de NSB zou sympathiseren is even kort door de bocht als te zeggen dat de paus die een bijbel, of een imam die een koran aan een homo geeft de gelijkgeslachtelijke liefde waardeert. En als dan één keer het woord “schedelmetingen” totaal buiten de context wordt geciteerd, en als Mellie constateert dat tijdens de oorlog mensen veel meer solidair met elkaar waren dan tegenwoordig, dan zijn de stellingen snel ingenomen: hier moet sprake zijn van verderfelijk racisme. Aldus de ondoorgrondelijke logica van Aart Brouwer, wiens klok waarschijnlijk een uur achterloopt omdat de Duitsers zomertijd hanteerden, die je nooit op de snelweg zal vinden omdat de Autobahn een Duitse vinding is, en die nooit muziek van Haydn zal beluisteren omdat zijn muziek voor het Duitse volkslied is gebruikt.
Volgens Brouwer is Mellies erfenis “een kathedraal van leugens en beuzelpraat, een monument voor de domheid.” Zijn eigen artikel zal hij bedoelen! De arme man haalt het met zijn oppervlakkige kromdenken niet bij mijn Wijze Tante! Wat de brouwer niet kent, dat drinkt hij niet. En wat hem boven zijn pet gaat ontkent hij, en vernietigt hij liefst zo snel mogelijk. Als hij Frederik van Eeden “het lokale orakel” en Rabindranath Tagore een “Bengaalse duisterling” noemt, weet ik eigenlijk al genoeg. Een kenmerk van domheid is dat zij haar eigen domheid niet ziet, zodat je eigenlijk niemand kwalijk kan nemen dat hij dom is. Maar als bescherming van zichzelf wil de domheid alles wat anders, intelligenter, mooier en beter is kortwieken. Of het nou om het nodeloos maaien van veldbloemen gaat of het kruisigen van Christus – het gaat om de geborneerde mentaliteit volgens welke alles platgeslagen moet worden tot een gemiddeld niveau, tot de grootste gemene deler.
Maar wat misschien nog veel erger is: de Groene Amsterdammer weet kennelijk niet beter en geeft ruimte aan dit soort riooljournalistiek! Want veel anders kun je het niet noemen als ongestraft geschreven mag worden dat de zwarte weduwe een “boezemvriendin” van Mellie Uyldert was, en zij afgeschilderd mag worden als iemand die “Arische brandnetelsoep” eet. Zo graaft De Groene Amsterdammer haar eigen graf, en ik kan dat niet echt erg vinden. En dan te bedenken dat mijn vader er ooit aan heeft meegewerkt, meer dan een halve eeuw geleden. In de tijd dat journalistiek nog journalistiek was…
Gepost in Maatschappij en politiek, Psychologie 10 reacties »
17 mei 2009
Eergisteren hebben we mijn Wijze Tante begraven. Het was een mooie en druk bezochte uitvaartdienst in de dorpskerk. Het doet goed om te zien hoe zoveel mensen van heinde en ver komen om haar de laatste eer te bewijzen. Met zes mannen droegen we de bebloemde kist over het smalle kerkpad naar binnen, Jaap Huibers bespeelde het orgel, Madeleine Jonker leidde de dienst en gaf die een lichtheid mee die helemaal past bij mijn Wijze Tante. We zongen en spraken, ik droeg mijn vorige weblog voor, en haar gedicht Wij zijn uit haar dichtbundel Mijn hart is aan de overzijde. We baden de Maori-versie van het Onze Vader, zongen opnieuw op de melodie van het Wilhelmus, droegen Wijze Tante de kerk uit. We reden naar de Wodansberg, waar Diana onder de druilende regen en mijn paraplu een laatste toespraak hield voordat Wijze Tante aan Moeder Aarde werd toevertrouwd. Eindelijk thuis. De kleinkinderen lieten een duif los, die snel de open hemel in wiekte.
Ze geloofde in sprookjes, mijn Wijze Tante. Schreef er ook boeken en artikelen over. Dat is wat ik met haar gemeen heb. Zij geloofde in een andere wereld aan de overzijde, waar al vanaf haar jeugd haar hart was. Er is méér dan alleen de stoffelijke wereld en het leven hier op aarde is een leerschool waar je je eigenlijk nooit echt thuisvoelt, waar je in heimwee altijd ‘Unzuhause’ bent… Ook mij is vanaf mijn jeugd al vaak verweten naïef te zijn, in een sprookjeswereld te leven, een dagdromer te zijn. Wat dat betreft lijk ik wel op mijn Wijze Tante. Gelukkig las ik een paar dagen geleden over een Canadees onderzoek dat aantoonde dat dagdromen heel goed is voor je denkvermogen. Dat geeft perspectieven! Sprookjes en dromen liggen dicht bij elkaar, en de behoefte daaraan wordt steeds groter. Dat zie je bijvoorbeeld aan de populariteit van Tolkiens In de ban van de ring – waaraan mijn Wijze Tante natuurlijk een boek wijdde – en de boeken en films van Harry Potter.
Als ik bij haar op bezoek kwam, had ik altijd het gevoel in een sprookjeshuis te zijn, verscholen onder bomen en omringd door een half verwaarloosde tuin. Het was er rommelig en vol, oud en stoffig, en op haar zolder was het gewoon eng in het donker. Haar leeskamer puilde uit van de boeken, en alles was er even ouderwets alsof de tijd er een halve eeuw had stilgestaan. Ze leefde in het sprookje dat ze zelf in haar eigen wereld schiep. Wat is werkelijkheid? En waarom zou een mens alleen in de zogenaamde concrete werkelijkheid moeten leven? Het Engelse ‘concrete’ betekent ‘beton’ en dat is nou net iets waar steeds meer mensen genoeg van hebben. Geef ruimte aan fantasie, luchtigheid, vrolijkheid, levendigheid, zang en dans! Het kan geen toeval zijn dat gisteren de Noorse Alexander Rybak met het liedje Fairytale het Eurovisie songfestival won! Laten we in sprookjes blijven geloven en leven, anders blijft er alleen beton over. Daarin heeft mijn Wijze Tante me gesterkt. En met mij ontzaglijk veel anderen. Dank je, Wijze Tante!
Gepost in Psychologie, Spiritualiteit, Uit mijn leven 3 reacties »
10 mei 2009
Vanmiddag is mijn Wijze Tante overleden. Ze is heel rustig en vredig heengegaan, met de zo voor haar typerende blije glimlach op haar gelaat. Ik was er niet bij – heb haar een paar weken geleden voor het laatst gezien. Ze zat toen stilletjes en gelukkig voor zich uit te kijken en als ik haar op het hoofd aaide begon ze gelukzalig te glimlachen. Zo veel als ze in haar leven heeft gesproken, zo weinig zei ze in haar laatste dagen. Heel langzaam en ontspannen is ze weggegleden in de andere wereld, waarover ze zo vaak vertelde en waaraan ze zelf gedichten wijdde onder de titel Mijn hart is aan de overzijde.
Ze was 100 jaar en nog heel gezond voor haar leeftijd. En daarmee was ze zelf het levende bewijs van de gezonde leefwijze die ze altijd voorstond. Wel liet haar geheugen haar de laatste jaren steeds meer in de steek. Dat gaf in het begin nog wel eens misverstanden en irritaties, maar in de loop der jaren heeft ze zich steeds meer verzoend met dat verplichte leven in het hier en nu. En wie weet is het wel heilzaam om de rivier van vergetelheid over te steken voordat je weer wakker wordt in een andere dimensie. Ik kan me voorstellen dat het bewustzijn dan weer helderder schijnt, en dat mijn Wijze Tante dan weer alle herinneringen heeft waar ze de laatste tijd zo moeilijk bij kon komen.
Een van de belangrijkste dingen waar ze op hamerde was het volgen van je eigen autoriteit, je eigen intuïtie, wat zij eigen-wijsheid noemde. Onder titels als Sterven is niet erg heeft ze vaak geschreven over de reis die ze nu begonnen is. Ook dat doet ze dus op haar eigen manier, in volle overgave en vrede, met een lach op haar gezicht. Als het aan haar ligt moet een uitvaart ook iets feestelijks hebben. Sterven associeerde ze met de lente, met nieuw leven, fris groen. Vanmorgen hebben we nog naar de koolmeesjes gekeken. Toen we in de tuin zaten te eten wuifde de kastanje, want stevige windvlagen stormden bij tijd en wijle door de blauwe lucht.
Laat me zien hoe je sterft en ik zeg je wie je bent. Mijn Wijze Tante was inderdaad wijs. Niet altijd even makkelijk en meegaand, niet altijd even praktisch en zakelijk, maar wel wijs, eigen-wijs. En dat is wellicht veel belangrijker. Ze wees ons op onze eigen wijsheden. Daar ben ik dankbaar voor. Ze steekt nu alleen de rivier over. Kusje! Vaar wel, lieve Wijze Tante!
Gepost in Spiritualiteit, Uit mijn leven Geen reacties »
6 mei 2009
Spiritualiteit is in. Misschien wel een beetje té in! Er is een groeiend besef dat materie en logica geen antwoord kunnen geven op de levensvragen waarmee we steeds vaker worden geconfronteerd. Velen spelen daarop in door van alles en nog wat een ‘spiritueel’ sausje te geven, waarmee het begrip spiritualiteit zijn inhoud verliest. Als je iets aan te bieden hebt, verkoopt het beter in een ‘spiritueel’ jasje. En als je zoiets koopt krijg je daarmee het gevoel dat je iets doet voor je medemens, het milieu, een betere wereld. Niet alleen wordt daarmee het geweten gesust, maar dreigt alles wat écht spiritueel is bedolven te worden onder zijn eigen zoete surrogaat.
De tijden veranderen. Niet alleen onze huidige crisis getuigt daarvan, maar ook het feit dat er steeds meer verlichte en visionaire mensen tevoorschijn komen, die eigenlijk allemaal zeggen: het goddelijke, dat wat je zoekt is alleen in je diepste eigen wezen te vinden, waar het al vele levens wacht op herkenning en bewustwording. Zoals de kerk sinds het begin van onze jaartelling uit eigenbelang Christus exploiteert, zo dreigt ook nu de spirituele boodschap van levende meesters uitgebuit te worden om persoonlijke belangen te handhaven. Het is dan ook meer dan ooit van belang om het begrip spiritualiteit zuiver te houden.
Velen leven in een droom van niet-heelheid, afgescheidenheid, dualiteit, polarisatie, een nachtmerrie die doorleefd moet worden om van een onbewuste tot een bewuste eenheid te komen. Waarin licht wordt gebracht door de bewustwording van de eenheid van al dat is, niet alleen in de zichtbare wereld, maar ook in en met de onzichtbare werelden, zowel in heden, verleden als toekomst. Door heling op basis van onvoorwaardelijke acceptatie in gedachten, gevoelens en daden van dat wat is. Dit is alleen mogelijk in overgave, liefde en vertrouwen en niet te formaliseren in daden, voorschriften en rituelen omdat het een niet te meten kwaliteit is. Spiritualiteit betekent leven naar de onvoorspelbare waarheid die uit de diepte van je eigen wezen opwelt.
De Vuurfakkel, mei/juni 2009
Gepost in Spiritualiteit Geen reacties »
3 mei 2009
In mijn middelbare schooltijd fietste ik graag voor het slapen gaan een rondje door Slotervaart. Waarom weet ik niet, misschien omdat de wereld dan zo heerlijk stil en rustig was, vooral als het dan nog mistte ook. Dan ging ik graag even langs mijn platenzaak Capriccio aan de Johan Huizingalaan, want wie weet waren er wel nieuwe singles, eepees op elpees van de Beatles of de Rolling Stones te zien! Daar werd ik een keer in de nachtelijke verlatenheid betrapt door een agent, want ik was over de stoep naar de etalage gefietst. Dat ben ik nooit vergeten. En soms verlang ik terug naar die tijd. Ondanks het feit dat degenen die het meest willen handhaven vaak het snelst gepakt worden, zodat ik wel enig risico loop. Maar je gaat voor je idealen of niet, dus hou ik voet bij stuk: er moet meer gehandhaafd worden! Dat klinkt bijna populistisch, want de roep om bijvoorbeeld meer blauw op straat klinkt al vele decennia uit vele monden, ook in de politiek in Oldegeppel, maar wordt systematisch genegeerd door degenen die er iets aan kunnen doen.
Want het is “fout te denken dat een sterkere staat de oplossing is,” zei Balkenende onlangs in Warschau. “Socialisten die dat zeggen zijn vergeten waar dat toe leidt,” waarmee hij doelde op het communistische verleden van Polen. Maar is de slappe staat van Balkenende dan wél de oplossing? Zo om me heen kijkend lijkt me dat een retorische vraag. Het failliet van het neoliberalisme wordt met de dag meer zichtbaar, maar toch blijft onze minister-president daarin geloven en zich afzetten tegen een meer socialistische koers. Het is de vraag wat erger is: het doorgeslagen socialisme en communisme in de voormalige Oostbloklanden of de krediet- en milieucrisis die we in het Westen te danken hebben aan ongebreideld liberalisme. Beide zijn extremen en een sociaal liberalisme of een liberaal socialisme zou de gulden middenweg zijn om de wereld het meest leefbaar te houden. En zoiets zou mogelijk moeten zijn, omdat beide oorspronkelijk uitgaan van geloof in de goedheid van de mens: de socialist wat betreft het eerlijk delen van werk en goederen met anderen, de liberaal wat betreft het rekening houden met anderen in de vrije markt. Maar helaas.
Ik geloof dat de meeste mensen goed zijn. Misschien wel 99%. Maar die hoor je niet, en daarover lees je niet in de krant. Wie je wél hoort is die ene die de hele buurt terroriseert met zijn autoradio, stereo-installatie, motorgebrul of bladblazer. Zoals die stevige Surinamer in de jaren tachtig toen ik in de Bijlmermeer woonde: keihard beukte zijn muziek op de 599 andere woningen van de honingraat, maar hij was toch te groot en te sterk om er iets van te zeggen. Maar toch vinden Balkenende en consorten vandaag de dag dat we dit soort dingen maar zelf maar moeten uitzoeken met elkaar. Wat tot niets anders kan leiden dan tot de macht van de sterkste. Tot wederzijdse irritaties en agressie. Tot egoïsme en criminaliteit. Tot ziekte en krankzinnigheid. Ja, Balkenende wil wel een “morele renaissance” in onder andere de financiële sector. Dat is inderdaad wel nodig voor mensen met een “VOC-mentaliteit”, maar ik kan me daarbij niet veel meer voorstellen dan dat hij de graaiers met bloemetjes in zijn tekstballonnetje vraagt om zich een beetje in te houden. Ik wist niet dat het christenen zó goedgelovig konden zijn! Sommige mensen zeggen dat ik naïef ben, maar ik haal het niet bij Balkenende!
Is het fair om de schuld van alles aan onze overheid te geven? Niet helemaal, want een volk krijgt de regering die het verdient! Het is gek dat we alle neoliberale hobby’s van de overheid maar over ons heen laten komen. In de jaren zestig hadden we dit allemaal niet gepikt! Vorige week slenterde ik in Amsterdam en zag bij het Weteringcircuit de tekst van H.M. van Randwijk. Een volk dat voor tirannen zwicht – zal meer dan lijf en goed verliezen – dan dooft het licht. Wie zijn onze huidige tirannen?
Gepost in Maatschappij en politiek, Mijn dorp, Uit mijn leven 1 reactie »
28 april 2009
Met het pompen van geld in de banken beloon je juist wat je wil bestrijden. Je geeft als het ware extra krediet aan de kredietcrisis, en dat schiet niet op. Je geeft extra krediet aan de banken, die de oorzaak van alle ellende zijn, terwijl er weinig redenen zijn om aan te nemen dat ze hun gedrag zullen verbeteren. In Duitsland morren de directeuren over het verlies van hun bonussen, maar ik ben bang dat ze toch wel een achterdeurtje vinden om aan hun financiële trekken te komen. Geld is macht, en zij die het geld hebben zijn dus machtig. En dat zullen ze ons goed laten voelen ook. Klantvriendelijkheid is dan ook niet echt nodig, en die is dus al jaren niet meer om over naar huis te schrijven. Daartoe is met het internetbankieren een trend ingezet die de eenmansbank als doel heeft. Daar is al het personeel ontslagen en zit in een machtig overbeveiligd gebouw vol met computers alleen nog maar de directeur, heu: de CEO, achter de knoppen alle winst op te strijken. Ik zie dat voor me alsof ik een Bommelverhaal van Marten Toonder lees.
Als de banken omvallen breekt pas echt de pleuris uit. Dat is het argument om ze maar te blijven steunen. Want het is lastig pinnen, betalen en sparen, ontvangen en lenen zonder die banken. Maar moeten we ons daarom laten chanteren? Omdat zij de macht, het geld hebben? En wat is dat eigenlijk: geld? Vroeger was dat nog letterlijk goud waard, maar tegenwoordig? Eigenlijk is niets zo virtueel als geld! Geld is bedacht, zit tussen de oren, berust op afspraken en vertrouwen. Daarom kan het ook zo makkelijk gemaakt worden. Zoals Marcel zegt: ‘Even op een toets drukken en daar is weer een miljard!’ Onze hele samenleving, onze hele economie is gebaseerd op de schijnwerkelijkheid van geld. Dat precies even virtueel is als de Linden dollars in Second Life. Het feit alleen al dat er handel bestaat tussen deze Linden dollars en de ‘echte’ dollars zegt genoeg. Overigens hebben we in Sweetgrass zondagavond nog L$ 40.000 ofwel U$ 160 ingezameld voor ‘real life’ Amnesty!
Had je na de Tweede Wereldoorlog niet zoiets als het tientje van Lieftinck? Iets dergelijks zou je nu ook kunnen doen: iedereen een vast bedragje geven om even van rond te komen. En dan ga je intussen even de financiële markt reorganiseren. Te beginnen met een staatsbank, zoiets als onze gouwe ouwe Postcheque en Girodienst. Alleen in Europees verband natuurlijk. Dan staan in één klap de bestaande banken buitenspel, en moeten ze opnieuw leren om eerlijk aan hun geld te komen. Een nostalgisch verlangen komt in me bovendrijven. Ik zie weer ponskaarten voor me, al dan niet omgetoverd tot roze kascheques en blauw-witte girobetaalkaarten. Bij elke mutatie een dagafschriftje in je bus! En dan ook nog rente krijgen ook! Weg met de huidige banken, die alles alleen maar bekijken met dollartekens in hun ogen! ‘We handelen in geld,’ was indertijd het excuus van de Amrobank toen zij beticht werd van meeheulen met de apartheid in Zuid-Afrika. Nee, ik heb daar geen medelijden mee. Veel van wat geprivatiseerd is zou weer genationaliseerd moeten worden. Ja, volgens mij is dat de beste oplossing van de kredietcrisis.
Gepost in Maatschappij en politiek, Second Life Geen reacties »
25 april 2009
De oplossingen van veel problemen liggen vaak zo dicht voor je neus dat je er meestal overheen kijkt. Zo ook die van de kredietcrisis. Daar wordt heel moeilijk over gedaan, en ik betwijfel of spastische maatregels zoals geld pompen in de economie echt helpen. Het lijkt de problemen even op te lossen, maar maakt op langere termijn de zaak alleen maar erger. Een doekje voor het bloeden helpt niet tegen nieuwe wonden: stop je aan de ene kant belastinggeld in een bank, dan haalt Patrick Flynn het er aan de andere kant weer uit. Dat schiet niet op. Bos wil bonussen voor 90% belasten, Wilders voor 100%, maar zelfs dat vind ik nog te weinig. Maar wat je ook doet, die slimme jongens vinden er wel iets op om zich te verrijken. ´De indruk bestaat bovendien dat de ontspoorde bonuscultuur in de financiële sector een van de aanstichters van de kredietcrisis is,´ was een redactioneel commentaar in de Ooi- en Geemlander van 21 maart. De graaimentaliteit van enkelen die snel veel geld willen maken blijkt nu de halve wereld, en daarmee ook de andere helft, in een economische crisis te storten. Kleine oorzaken, grote gevolgen.
Moreel verval dus. In dezelfde krant lees ik ook een verhaal van René van der Lee, opinieredacteur, onder de titel Leven in een land vol Tokkies. Ik citeer: ´Het grootste obstakel naar een fatsoenlijker land achtte Jan Peter Balkenende de verzorgingsstaat, die volgens hem het cement in de samenleving had weggehaald. Pas als de staat een paar stapjes terug zou doen, zou de burger zich weer verantwoordelijk gaan voelen voor zichzelf en de anderen. En dus zette Balkenende samen met de VVD de aanval in op de ´verstikkend verzorgingsstaat. De ontmanteling van de verzorgingsstaat verliep inderdaad voorspoedig, maar anders dan Balkenende dacht, leidde dat niet tot nieuwe gemeenschappen, tot nieuwe vormen van solidariteit. Integendeel: de mentaliteit van ikke-ikke-ikke kreeg er een forse impuls door.´ Ik zou het zelf geschreven kunnen hebben, en heb dat waarschijnlijk al gedaan, zij het in andere woorden. De burger moet zich verantwoordelijk voelen en om dat te bereiken moet de staat haar verantwoordelijkheden van zich afschuiven. De burgers moeten hun eigen problemen oplossen, het onderling maar uitvechten. Burgers moeten volwassen worden en niet tegen vadertje staat blijven aanleunen.
Anarchie dus. Ja, als CDA en VVD eerlijk zijn dan moeten ze toegeven dat dit hun grootste wens, hun hoogste moraal is. Privatisering, niet meer willen handhaven, het zijn allemaal verschijnselen die in deze lijn liggen. Hoe lang zal men nog doorgaan met de uitverkoop van de publieke sector, die ons al zoveel ellende heeft gebracht? Als dat maar lang genoeg doorgaat is er op gegeven moment geen overheid meer, omdat alles in de handen van het bedrijfsleven is beland. We hadden juist de verzorgingsstaat bedacht om dat te voorkomen! Wie al zijn verantwoordelijkheden voor zijn medemensen afwijst en iedereen aan zijn eigen lot overlaat is immoreel en het is een gotspe wanneer mensen als Balkenende dit als ´fatsoen´ propageren. En hoewel Nederland wel een land is met wellicht het hoogste Tokkie-gehalte ter wereld, wil dat nog niet zeggen dat deze mentaliteit in andere landen afwezig is. Teveel overheden likken de hielen van het bedrijfsleven, dat niets ontziend de aarde naar de kloten helpt. Want de economie moet blijven draaien, anders stort de wereld in elkaar! Terwijl de wereld juist kapot gaat… precies!
Voor het oplossen van de kredietcrisis zijn er offers nodig. Offers van onze welvaart ten gunste van die van anderen en het milieu. We kunnen niet blijven doorgaan met consumeren en het milieu verpesten. Ik denk dat veel mensen best deze offers willen brengen, maar dat hiervoor wel vertrouwen nodig is. Vertrouwen in de overheid die dat allemaal organiseren moet. Dat zou komen als zij zelf goede voorbeelden gaf en zaken als het milieu echt serieus zou nemen en het bedrijfsleven wat harder aan zou pakken. Bijvoorbeeld door hen te verplichten, zoals Wouter van Dieren voorstelt, om ook de milieuschade in de balans op te nemen. Bijvoorbeeld door nu eens echt te gaan handhaven – iets dat zichzelf kan terugbetalen als je het principe hanteert dat de vervuiler betaalt, dus kom bij mij niet aan met excuses dat daar geen geld voor is. Wat moet camoufleren dat men het gewoon niet wil. Zo ben ik er ook niet echt van overtuigd dat onze regering de kredietcrisis en het milieuprobleem echt wil oplossen. En ik geloof dat al deze problemen makkelijk op te lossen zijn als die wil er maar is.
Gepost in Maatschappij en politiek Geen reacties »
21 april 2009
Ik moet er niet aan denken dat er een vrije wil zou zijn! Dan moet ik kiezen! En ik word al gek van alle keuzes die ik in het gewone alledaagse leven al moet maken. Liever laat ik me meedeinen op de goddelijke golfstroom. Dat is heerlijk ontspannend en alles wat echt gedaan moet worden gebeurt dan moeiteloos vanzelf.
Het idee van een vrije wil is toch het toppunt van arrogantie? Wie denken we wel dat we zijn als we pretenderen het beter te weten dan God, dan het Bestaan? Vrijheid betekent persoonlijkheid, ego, ik, eigenbelang, verdeeldheid, liberalisme. Opgeven van vrijheid betekent overgave, toewijding, samenwerking, heelheid, socialisme. Ooit een commune gezien die niet op socialistische leest was geschoeid?
Vrijheid betekent eeuwige twijfel. Doe ik het wel goed? Terwijl ‘ik’ het natuurlijk nooit goed kan doen. Voor zover ‘goed doen’ überhaupt mogelijk is. Nee, ik kies niet voor vrijheid. Eh… dit was dan mijn laatste keuze!
Gepost in Psychologie, Spiritualiteit 1 reactie »
